Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2016

Για ένα διαζύγιο που εκκρεμεί...


                                                                                                                                             Στην Ελένη Π.
Ως δήλωση αρχών. 
Σέβομαι τους ανιδιοτελώς θρησκευόμενους, ή για να είμαι ακριβέστερος την μεταφυσική πληγή απ' όπου γεννιέται η ανάγκη για τη θρησκεία, κρίνω όμως μεταφυσικά αδιέξοδη και κοινωνικά βλαβερή την έκφραση αυτής της ανάγκης.

Στο προκείμενο. 
Αντλώ από κάτι βυζαντινούς ύμνους και από τις πασχαλιές του επιτάφιου τις ομορφότερες αναμνήσεις της ζωής μου. Ομοίως αλιεύω από τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη της χουντοποιημένης εκκλησιαστικής μεταπολίτευσης τους πιο οδυνηρούς ραβδισμούς για τις κοπάνες μου από το κατηχητικό. Γνωρίζω ιερείς που γιορτάζουνε την 21η Απρίλη και κλείνουν συνωμοτικά το δεξί τους μάτι στον νεοναζισμό και άλλους που έσπευσαν στην κρίση με τους πρόσφυγες να προσφέρουν ακόμη και το σπίτι τους σαν προσωρινό κατάλυμα. Έχω συναντήσει ιερείς που με το που ανοίγουν το στόμα τους ευφραίνεται η καρδιά μου και άλλους που με κάνουν να ντρέπομαι για το ανθρώπινο είδος. Και βεβαίως θυμάμαι τον παπά-αντάρτη από το βιβλίο του Μίσσιου να βασανίζεται πιο σκληρά από όλους τους συντρόφους του στο ξερονήσι και άλλους να αναρριχώνται στην εκκλησία εξαργυρώντας το φιλοχουντικό παρελθόν τους.

Στο πιο προκείμενο. 
Υπάρχουν ποικίλες εκφάνσεις του ορθόδοξου φαινομένου. Θετικές ή αρνητικές. Τιμητικές ή προσβλητικές. Μπορεί ο καθένας, ανάλογα με τις αναφορές του, να αλιεύει είτε από τη μια δεξαμενή είτε από την άλλη. Που σημαίνει ότι δια της επαγωγής εδώ δεν βγαίνει άκρη. Και όλη η σχετική συζήτηση κινδυνεύει να λοξοδρομήσει σε ατέλειωτα κατεβατά από μαρτύρια ή αίσχη. Αλλά μια τέτοια προσέγγιση πέρα από το ότι δεν οδηγεί πουθενά απειλεί να δυναμιτίσει με νέους ταλιμπανισμούς το ήδη ταραγμένο ιδεολογικό κλίμα. 

Η θέση. 
Έξω από φανατισμούς και ιδεοληψίες πρέπει να ξαναπιάσουμε από την αρχή το θέμα που αφήσαμε στη μέση πριν από δύο αιώνες. Λέω για το αστικό αίτημα του διαχωρισμού κράτους και εκκλησίας ως βασικής προϋπόθεσης για την ακηδεμόνευτη λειτουργία της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και των κρατικών θεσμών της. Κι ίσως, λέω ίσως, η εξέλιξη της κουβέντας να επαναφέρει στα πνευματικά πράγματα του τόπου εκείνον τον ισχνό διαφωτισμό μας, που τόσο γρήγορα σκοτείνιασε κάτω από την επιβολή της τότε ιδεολογικής αντίδρασης.

Δεν υπάρχουν σχόλια: