Κυριακή, 29 Μαρτίου 2015

Η διαστροφή του "εγώ"


Μοιάζει με τις επιθέσεις αυτοκτονίας όσων ζώνονται μια βόμβα, για να την απασφαλίσουν στον δημόσιο χώρο που θα τους εξασφαλίσει τον υψηλότερο αριθμό νεκρών σε αυτή τη μακάβρια στατιστική του αίματος – με τη διαφορά ότι εκεί τουλάχιστον υπάρχει η βεβαιότητα ή η ψευδαίσθηση ενός ανώτερου θρησκευτικού και πολιτικού σκοπού, που μπορεί να αυτοακυρώνεται αλλά δεν παύει να λειτουργεί στη συνείδηση του καμικάζι. Ομοίως, μοιάζει με τη συνειδητή επιλογή του φορέα AIDS να διασπείρει τον ιό σε όσο το δυνατόν περισσότερους  ερωτικούς συντρόφους τού παρέχει ο καταναλωτικός σεξουαλικός πληθωρισμός της εποχής – με τη διαφορά ότι εκεί τουλάχιστον υπάρχει η εντύπωση μιας εκδίκησης που όσο άδικη ή αδιέξοδη και αν είναι δεν παύει να λειτουργεί στη συνείδηση ορισμένων φορέων.


Αλλά η περίπτωση αυτού του συγκυβερνήτη που κλειδώθηκε στον θάλαμο διακυβέρνησης, για να ’χει παρέα τους εκατόν σαράντα εννιά επιβαίνοντες του αεροπλάνου στο απονενοημένο διάβημά του, είναι εντελώς διαφορετική. Γυμνός από σκοπό και άλλοθι κατηύθυνε μέσα από το πιλοτήριο του αεροσκάφους το παράλογο του εγχειρήματός του στον πιο διαστροφικό παραλογισμό, που τηρουμένων των αναλογιών ανακαλεί τη δολοφονία του Λένον από το Τσάπμαν ή την πυρπόληση του ναού της Αρτέμιδος από τον Ηρόστρατο ως προς την επιδίωξη του δράστη να εξασφαλίσει μια θέση ιστορικής υποσημείωσης προς μαζική χλεύη από τους κατοπινούς, που όσον αφορά ειδικά τον συγκυβερνήτη φαίνεται ότι θα συνοδευτεί και από μια πρόσθετη καταχώριση στον ογκώδη τόμο (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders – DSM) με τις χιλιάδες αναγνωρισμένες ψυχικές ασθένειες της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας.
Όμως η παράλογη βία που κλείνει μέσα του το τραγικό αυτό περιστατικό έχει κάτι πολύ παραπάνω να πει από τις ψυχιατρικές αναλύσεις που σαν έτοιμες από καιρό πλημμύρισαν από την πρώτη στιγμή τα ηλεκτρονικά μέσα. Θαρρώ λοιπόν ότι λέει πως υπάρχει κάτι σάπιο σε αυτό το βασίλειο της Δανιμαρκίας του νεότερου δυτικού πολιτισμού, που αποσκεπάζοντας την έννοια της συλλογικότητας με κάποια ηθικά ξεφτίδια κοινωνικής ευθύνης επιμένει να ρυθμίζει όλη την οικονομική, κοινωνική και πολιτική του δραστηριότητα στην βάση ενός βουλιμικού «εγώ», που τσαλαβουτάει την υπαρξιακή αγωνία της αποκοπής του από το σύνολο είτε στη διαστροφή είτε στην αυτογελοιοποίηση είτε στην αποστασιοποίηση είτε στην επιθετικότητα είτε στην ψυχασθένεια.
Ό,τι δηλαδή συνέβη στις γαλλικές Άλπεις ξεπερνάει κατά πολύ τα όρια μιας ατομικής ψυχοπαθολογίας και είναι αδύνατο να προληφθεί με νέες αγωγές ψυχοφαρμάκων. Τη στιγμή που ο συγκυβερνήτης έκλεινε πίσω του την πόρτα της καμπίνας, για να πάρει μαζί του στον θάνατο όλους τους επιβάτες και το πλήρωμα του αεροσκάφους σημειωνόταν μια σημαντική καμπή μετάλλαξης ενός ήδη εξαρθρωμένου, πανικοβλημένου και χαοτικού «εγώ», που αργά ή γρήγορα θα μας σοκάρει με ακόμη πιο ακραία διαβήματα. 
ARTINEWS.GR 

Κυριακή, 22 Μαρτίου 2015

Για την επιλογή διευθυντών

Δύσκολο να εκφέρεις λόγο μεσούσης μιας δικαστικής διαδικασίας που αφορά ως έναν βαθμό το θέμα αυτού του λόγου. Στην προκειμένη ο λόγος για την επιλογή των διευθυντών και η δικαστική διαδικασία η καταδίκη των σαράντα ένα εκπαιδευτικών, κάποιων γιατρών και γονέων από τα Γιαννιτσά που κινήθηκε από τον τότε διευθυντή και βρήκε τον υποφαινόμενο εμπλεκόμενο με την πρώτη ιδιότητα.  Οπότε είμαι αναγκασμένος να αφήσω την προσωπική εμπειρία στην άκρη, έστω και αν θα μπορούσε να αποδειχτεί άκρως διδακτική.
Μια δύσκολη συγκατοίκηση επιγράφεται χθεσινό δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών για τις σχέσεις μεταξύ Υπουργού Παιδείας και Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας με αφορμή τον ρόλο του συλλόγου διδασκόντων στην επιλογή διευθυντών, που ύστερα από την αρχική δημοσιοποίηση των προηγούμενων ημερών φαίνεται τώρα να παραπέμπεται στις γνωστές καλένδες.
Μπορώ να αντιληφθώ τις ανησυχίες, αλλά όχι να τις συμμεριστώ. Ο σχετικός αντίλογος αναφέρεται σε μια αδύναμη διοίκηση που θα τελεί σε καθεστώς ομηρίας ώστε να μην μπορεί να ασκεί το έργο της και να υποχρεώνεται να κάνει τα στραβά μάτια, σαν να μην υπάρχει η δυνατότητα των αναγκαίων θεσμικών παρεμβάσεων, ώστε και ο ρόλος του διευθυντή να υποστηριχτεί και το κλίμα δημοκρατίας να διασφαλιστεί. Γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται.

Η ιδέα για τη συμμετοχή των διδασκόντων στην επιλογή του διευθυντή απορρέει από την πίστη ότι η γνώμη τριάντα, σαράντα, πενήντα ανθρώπων, που διαμορφώνεται μέσα στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας της σχολικής μονάδας, μπορεί να είναι πιο αξιόπιστη από την κρίση οποιουδήποτε άλλου οργάνου που επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει ποιοτικά μεγέθη και να αξιολογήσει την ευστοχία των απαντήσεων σε απογυμνωμένες από τις πραγματικές συνθήκες ερωτήσεις του τύπου “τι θα κάνατε στην περίπτωση ενός σεισμού”. Το μοντέλο διοίκησης που προτείνει εναντιώνεται στην τεχνοκρατική αντίληψη των προσωποπαγών σχολικών μονάδων που διατηρούν τους εκπαιδευτικούς σε ρόλο κομπάρσου και εναποθέτει τη διοίκηση όχι σε στρατηγικές εκφοβισμού, που μέχρι πρόσφατα συμπυκνώνονταν στην ατάκα “θα τα πούμε στην αξιολόγηση” και σε μια βιομηχανία αναφορών, αλλά στη βάση του διαλόγου και της συναδελφικότητας. Ως τέτοιο μπορεί να ανασύρει τον εκπαιδευτικό από την κατάσταση του εντολοδόχου και να τον βγάλει από το καθεστώς του φόβου, ώστε θέτοντάς τον προ των ευθυνών της συμμετοχής να ενεργοποιήσει το ρόλο του στη διοίκηση και στη λειτουργία της σχολικής μονάδας.
Οχτώ διευθυντές άλλαξα σε έξι διαφορετικά σχολεία, πέντε λύκεια και ένα γυμνάσιο. Δύο μόνο οι άριστοι. Η ειδοποιός διαφορά τους δεν ήταν τα μεταπτυχιακά ή τα διδακτορικά, που δεν είναι βέβαια κακό να υπάρχουν. Ήταν η ικανότητά τους να διοικούν τη σχολική μονάδα σε κλίμα δημοκρατικού διαλόγου, εμπνέοντας αίσθημα σεβασμού και ευθύνης στο προσωπικό, ενθαρρύνοντας τη διάθεση πρωτοβουλιών και δράσεων και διαχειριζόμενοι τις κρίσεις σε συνθήκες συλλογικότητας και πνεύμα καταλλαγής. Αυτή ακριβώς η αρετή, που μέχρι τώρα εξαρτιόταν από την καλή προαίρεση των προσώπων αλλά υπονομευόταν από την ευκολία των αυταρχικών λύσεων, πρέπει να πρυτανεύσει στη διοίκηση των σχολικών μονάδων. Και ο καλύτερος τρόπος είναι η επιλογή των διευθυντών από τον σύλλογο διδασκόντων, με όλες τις αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις ώστε να μην εξοκύλει η δημοκρατία στον λαϊκισμό. 
ARTINEWS.GR

Κυριακή, 15 Μαρτίου 2015

Για τον σχολικό εκφοβισμό

Διαβάζω για τα μουμιοποιημένα σώματα τριών παιδιών στην ιστοσελίδα της Μηχανής του Χρόνου. Δυο κοριτσάκια κι ένα αγοράκι, δεκατριών, πέντε και τεσσάρων ετών αντίστοιχα, που βρέθηκαν σε άριστη κατάσταση στην κορυφή του βουνού Llullaillaco και από τη στάση του σώματός τους συμπεραίνεται ότι δεν καταβλήθηκε καμιά προσπάθεια από μέρους τους για να σωθούν. Η σχετική δε επιστημονική ανακοίνωση έκανε λόγο για κοκαϊνη και αλκοόλ που διοχετεύονταν μαζί με την τροφή στα υποψήφια θύματα. Γιατί ως γνωστόν οι Ίνκας πρόσφεραν ανθρώπινες θυσίες στους θεούς. Ενίοτε δε και δικά τους παιδιά. Αλλά όλα προερχόμενα από φτωχές αγροτικές οικογένειες.



Δεν ξέρω αν υπάρχουν σχετικές με τον σχολικό εκφοβισμό έρευνες που να αναδεικνύουν την ταξική διάσταση του θέματος. Ποιο δηλαδή είναι το ποσοστό των παιδιών που τοποθετημένα σε κατώτερες, μεσαίες και ανώτερες  κοινωνικές τάξεις υφίστανται μορφές λεκτικής, ψυχολογικής ή σωματικής παρενόχλησης από τους συμμαθητές τους. Στηριγμένος πάντως σε εμπειρικά δεδομένα, που συμπεριλαμβάνουν και δύο πολύ πρόσφατα περιστατικά με τραγικές συνέπειες, διαβλέπω μια σύνδεση που μπορεί ως έναν βαθμό να εξηγήσει και την αυξητική τάση που παρουσιάζουν τα φαινόμενα αυτά στις συνθήκες της σημερινής, κλιμακούμενης ανθρωπιστικής κρίσης.
Ύστερα από είκοσι χρόνια καθημερινής τριβής με μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης διαπιστώνω μια πραγματικότητα που είναι πολύ δυσκολότερη απ' όση θα μπορούσαν να αντέξουν οι αρχικοί παιδαγωγικοί μου ρομαντισμοί και σίγουρα πολύ πιο ενδιαφέρουσα από το παλαιότερο δοκιμιακό ανάθεμα του εκθεσιακού λόγου. Μια πραγματικότητα της μαθητικής διαστρωμάτωσης εντός του σχολικού πλαισίου που έχει τη δική της ιεραρχία και τους δικούς της αποκλεισμούς, όπου τη θέση του δημοφιλούς, του αποδεκτού, του ανεκτού, του ενοχλητικού και του αόρατου μπορείς να τη διακρίνεις από την πανοραμική θέαση της αυλής την ώρα της υπηρεσίας σου στον δεύτερο όροφο.
Αλλά από το κάδρο αυτό λείπει κατά κανόνα η διάσταση της προοπτικής, που αναφέρεται στο τι κουβαλούν από τα σπίτια τους οι μαθητές, πόση δηλαδή αγάπη, πόση χαρά, πόσες απορρίψεις, πόσο άγχος εισπράττουν καθημερινά, και ένα βαθύτερο πλάνο που αναφέρεται στο πόσο απερίσπαστοι, πόσο ξέγνοιαστοι, πόσο αφοσιωμένοι, πόσο ήρεμοι μπορούν να είναι οι γονείς απέναντι στα παιδιά τους, όπως και ένα τρίτο με το μορφωτικό επίπεδο του γονιών και ένα τέταρτο με την επαγγελματική τους δραστηριότητα και ένα πέμπτο με τα ερεθίσματα του περίγυρου κτλ., που από κοινού θα μπορούσαν ίσως να διαμορφώσουν μια πιο ακριβή πρόσληψη της εικόνας. 
Και εδώ βρίσκεται η βασική μου ένσταση ως προς τη συζήτηση που διεξάγεται μια τριετία τώρα και των αντίστοιχων πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται γύρω από θέματα σχολικού εκφοβισμού: ότι απομονώνοντας την εικόνα των μαθητών μέσα στον σχολικό χώρο επιχειρούν να αντιμετωπίσουν εκδηλώσεις βίας υπό το πρίσμα των θεωριών της ομάδας και των ρόλων και με βασικό κριτήριο τις επικοινωνιακές δεξιότητες ξεπέφτοντας τις περισσότερες φορές σε έναν ψυχολογικό αναγωγισμό, που δεν είναι άσχετος με τη χαζοχαρούμενη νεοφιλελεύθερη αντίληψη του ατόμου ως αποκλειστικού δημιουργού του εαυτού του και της ζωής του.
Υπάρχουν διαστάσεις του θέματος που ηθελημένα ή αθέλητα αποσιωπούνται, κι αν τώρα θίγω την ταξική πλευρά είναι όχι μόνο γιατί είναι αυτή που συνήθως αποκρύπτεται ούτε γιατί στο δικό μου κάδρο από τον δεύτερο όροφο της εφημερίας οι περισσότεροι αόρατοι μαθητές προέρχονται από φτωχές οικογένειες ούτε γιατί τα δύο τραγικά περιστατικά βεβαιώνουν την εμπειρική αυτή διαπίστωση, αλλά κυρίως γιατί το δημοσίευμα με τα παιδιά των Ίνκας μού 'φερε στο μυαλό τις δικές μας καθημερινές ανθρωποθυσίες - που κατά  κανόνα προέρχονται από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. 

Σάββατο, 14 Μαρτίου 2015

Επεξεργασία πολυτροπικών κειμένων


Με την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής τεχνολογίας παρέχονται ποικίλες δυνατότητες συνδυασμού του λόγου με την εικόνα, την κίνηση και τον ήχο. Στην περίπτωση των κειμενικών ειδών, η τάση αυτή, που παραδοσιακά προωθήθηκε μέσα από τη γελοιογραφία και τη διαφήμιση, εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο διαμορφώνοντας μια νέα γενική κατηγορία κειμένων, τα ονομαζόμενα «πολυτροπικά κείμενα», που σε αντίθεση με τα μονοτροπικά, στηρίζονται σε περισσότερα από ένα σημειωτικά συστήματα (λόγος, εικόνα, ήχος) για τη μετάδοση των μηνυμάτων. Ιδιαίτερη σημασία για την προσέγγιση και την ερμηνεία των κειμένων αυτών έχει η αναγνώριση των σημειωτικών συστημάτων που αξιοποιούνται, ο τρόπος με τον οποίο αυτά τα συστήματα συνδυάζονται μέσα στο κείμενο, το ειδικό βάρος που έχουν και η λειτουργία που ασκούν στην παραγωγή του συνολικού νοήματος.


Εφαρμογή:  
Ποιο μήνυμα θέλει να μεταδώσει ο συντάκτης του κειμένου που ακολουθεί και πώς αξιοποιεί τον λόγο και την εικόνα, προκειμένου να το εκφράσει;

Υγρός τάφος
Όχι, δεν πρόκειται μόνο για ένα αθώο θύμα, όπως τόσοι και τόσοι άλλοι, που με τον ρατσιστικό χαρακτηρισμό του λαθρομετανάστη μετέτρεψαν τη Μεσόγειο από θάλασσα ειρήνης, επικοινωνίας και συνεργασίας των λαών σε υγρό τάφο.




Εδώ υπάρχει κάτι πολύ παραπάνω. Στα άκαμπτα από την παγωνιά χεράκια του, στην καλοπλεγμένη από τη μητέρα του πλεξούδα, στα σφαλισμένα από όνειρα ματάκια του και στο ανυποψίαστο από σύνορα προσωπάκι του εικονίζεται το ανθρωπιστικό δράμα που εξελίσσεται σιωπηρά δίπλα μας και εκ του αντιθέτου αναδεικνύεται ο ρατσισμός που εξελίσσεται φωναχτά μέσα μας.
ixnilasies.blogspot.com, 22.4.2014



Απάντηση: Θέμα του κειμένου είναι οι πνιγμοί μεταναστών στη Μεσόγειο και επιδίωξη του συγγραφέα είναι η καλλιέργεια του προβληματισμού του αναγνώστη. Στην κατεύθυνση αυτή αξιοποιεί από κοινού λόγο και εικόνα, με τη δεύτερη να κατέχει βασικό ρόλο στο κέντρο του κειμένου και με τον πρώτο να επεξηγεί και να προεκτείνει το νόημά της. Πιο συγκεκριμένα, η φωτογραφία του πνιγμένου παιδιού (σε αντίστιξη με τη μορφή του σκυθρωπού δύτη) υποβάλλει το κυρίαρχο συναισθηματικό κλίμα που υποστηρίζεται από την περιγραφή, τις συγκινησιακά φορτισμένες λέξεις και τη συσσώρευση υποκοριστικών, ενώ τα σχόλια του συγγραφέα κατατείνουν και στην καταγγελία του ρατσισμού.

Τρίτη, 10 Μαρτίου 2015

Υποκρισίες


Σαραντάρης. Περιμένει τη σύνταξη της μάνας του, για να πληρώσει τα χρωστούμενα στο ψιλικατζίδικο. Που κάθε μήνα αυξάνονται.
Πενταμελής οικογένεια. Δύο καταναλωτικά στο κόκκινο και ένα στεγαστικό σερνάμενο με διακανονισμούς. Που δεν παλεύονται.
Πρώην χρήστης. Κουτσοβολεύει το μεσημεριανό του με κουλούρια από το κυλικείο του εσπερινού. Που προσφάτως του 'κοψε την πίστωση.




Συνηθίζω να αποφεύγω τους συναισθηματισμούς. Κυρίως όταν εκφέρονται από θέση υπεροχής. Όπως για παράδειγμα, το πληκτρολόγιο του φορητού στο υπόγειο γραφείο της ασφαλισμένης ιδιωτείας μου. Γιατί δεν χρειάζεται πολύ μυαλό για να αντιληφθώ τον κίνδυνο της υποκρισίας που ελλοχεύει αν λείπει η αυτοκριτική διάθεση και την απειλή της φιλανθρωπίας που παραμονεύει αν απουσιάζει η πολιτική διάσταση.
Θα απέφευγα λοιπόν να γράψω. Πιθανώς θα τα έκλεινα μέσα μου. Κατά πώς συνηθίζουν κάποιοι συγγραφείς. Οι τρόπον τινά, κοινωνικά ευαίσθητοι. Που παρατηρούν, μελετούν και συλλέγουν. Με την ρομαντική εκείνη αναλογία της μέλισσας, που συγκεντρώνει τη γύρη της από ανθό σε ανθό. Για να παράγουν ύστερα από καιρό καλοκαμωμένα σκιάχτρα μέσα σε έναν αισθητικό μπαχτσέ λέξεων. Από όπου μπορούν αφενός να δικαιώσουν τις κοινωνικές τους ευαισθησίες και αφετέρου να διεκδικήσουν βιβλιοκριτικές δάφνες. Όπως καλή ώρα.
Αλλά αυτά τα δύο πιτσιρίκια, γόνοι συντηρούμενης από την ενορία της εκκλησίας εξαμελούς οικογένειας, που έπαψαν εδώ και μερικές μέρες να έρχονται στο σχολείο, μέχρι να βρουν οι γονείς τους χρήματα για να τους αγοράσουν αθλητικά παπούτσια, ώστε να μην τους περιγελούν οι συμμαθητές τους στην ώρα της γυμναστικής, που φοράνε τα ίδια μποτάκια από την αρχή του φθινοπώρου εναλλάσσοντάς τα μεταξύ τους για ξεκάρφωμα, αποδείχτηκαν πολύ βαριά για την ασφαλισμένη ιδιωτεία και τα συγγραφικά μου όρια.
Και να, που με ορατή τη διάθεση μελοδραματισμού αναζητώ την πολιτική διάσταση του πράγματος για να ξορκίσω τον κίνδυνο της υποκριτικής φιλανθρωπίας, και πέφτω σε αυτή την άθλια λίστα (απ' όπου δεν λείπουν και ορισμένα υπεράνω πάσης υποψίας στελέχη της δικής μου αριστεράς) με το προβεβλημένο πολιτικό προσωπικό του τόπου που πέντε χρόνια προσπαθούσε να μας πείσει για το βιώσιμο του χρέους και τις άοκνες προσπάθειες που κατέβαλλε για την ανάταξη της ελληνικής οικονομίας, ενόσω φυγάδευε τις καταθέσεις του σε τράπεζες του εξωτερικού, για να συμπεράνω ότι το πρόβλημα που εγείρεται είναι γι' αυτούς πρωτίστως πολιτικό και για μένα πρωτίστως παιδαγωγικό και ηθικό. Υπονοώντας με το δεύτερο την ειλικρινή υποχρέωσή μου να εξηγήσω σε αυτούς τους δύο μαθητές αν τους πετύχω σε κάποια μελλοντική πορεία γιατί δεν πρέπει να πετάνε μολότοφ και να τα κάνουν όλα γυαλιά καρφιά.
Που βεβαίως δεν πρέπει.
Αλλά θα το καταλάβουν;
ARTINEWS.GR


Σάββατο, 7 Μαρτίου 2015

Κειμενικά είδη

Διδασκαλία των κειμενικών ειδών στο λύκειο: 
1. Τα γνωρίσματα των κειμενικών ειδών για την παραγωγή λόγου.  
2. Μετάπλαση του ίδιου κειμένου σε διαφορετικό κειμενικό είδος.




1. ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ
-       τίτλος, που δηλώνει το θέμα και αποπνέει έναν τόνο σοβαρότητας.
-       επιδίωξη πληροφόρησης του αναγνώστη, καλλιέργειας του προβληματισμού του και πειθούς.
-       λογική οργάνωση των ιδεών βάσει παραγωγικού συνηθέστερα σχεδίου ανάπτυξης.
-   χρήση λογικών κυρίως μέσων πειθούς, χωρίς να αποκλείεται η λελογισμένη αξιοποίηση και συναισθηματικών ή άλλων τεχνικών.
-    επίσημο και επιμελημένο ύφος γραφής, που φέρει και κάποια στοιχεία ζωντάνιας και πρωτοτυπίας.
-   συστηματική χρήση της αναφορικής λειτουργίας της γλώσσας, και επιλεκτική αξιοποίηση κάποιων στοιχείων ποιητικής λειτουργίας (αντίθεση, μεταφορά, ασύνδετο, πολυσύνδετο, ρητορική ερώτηση, α΄ πληθυντικό πρόσωπο κτλ.) που χρωματίζουν το ύφος με στοιχεία προσωπικού τόνου.

2. Η βία στους αθλητικούς χώρους
Εύλογη αμηχανία γεννά κάθε προσπάθεια ερμηνείας του φανατισμού και της βίας που επικρατούν στους αθλητικούς χώρους. Πώς είναι, άραγε, δυνατόν η οργανωμένη δραστηριότητα που από τα αρχαία, ακόμη, χρόνια τάχθηκε στην υπηρεσία του ανθρωπισμού, της ειρήνης και του πολιτισμού να αποτελεί σήμερα χώρο ανάπτυξης συμπεριφορών που ούτε τον ανθρωπισμό ούτε την ειρήνη ούτε τον πολιτισμό προάγουν;
Το βέβαιο είναι πως η ευθύνη δεν μπορεί να καταλογιστεί στον ίδιο τον αθλητισμό: αφού δεν αποτελεί νησίδα ξεκομμένη από το κοινωνικό περιβάλλον, είναι επόμενο να επηρεάζεται από την παθογένειά του και στο πλαίσιό του να βρίσκουν έκφραση πολλές αντιφάσεις και προβλήματα κοινωνικού ή πολιτικού χαρακτήρα.
Έτσι, η έλλειψη σύμπνοιας και συντροφικότητας μεταξύ είτε των αθλητών είτε των οπαδών αποτυπώνει τη χαλάρωση των κοινωνικών δεσμών. Αυτό σημαίνει πως σε μια κοινωνία με εξασθενημένη τη συνείδηση της συλλογικότητας και με έντονους τους ανταγωνισμούς μεταξύ των μελών είναι εύκολο να αναπτύσσονται μορφές διάκρισης των ανθρώπων με κριτήριο τις αθλητικές ομάδες και να καλλιεργούνται σχέσεις αντιπαλότητας μεταξύ των οπαδών τους.
Άλλωστε, η ένταξη στο σύνολο των οπαδών μιας ομάδας αποτελεί έκφραση της ανάγκης που νιώθει ο άνθρωπος να ανήκει κάπου και της αδυναμίας του να την ικανοποιήσει μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο. Για τους περισσότερους οπαδούς η ομάδα δεν είναι ένα απλό αθλητικό σωματείο: είναι αξία, σύμβολο, τρόπος ζωής και πάνω απ’ όλα παράγοντας νοηματοδότησης της δικής τους ζωής. Η επιθετικότητα λοιπόν που εκφράζουν σε βάρος των άλλων οπαδών είναι αποτέλεσμα της ανάγκης τους να προστατεύσουν το σύστημα των αρχών και αξιών πάνω στο οποίο στηρίζουν τη δική τους ύπαρξη.
Ακόμη, καμία θέση δεν μπορεί να έχει το φίλαθλο πνεύμα σε έναν χώρο που κυριαρχείται από τις αξίες της ελεύθερης αγοράς. Με άλλα λόγια, η ανάπτυξη του φανατισμού δεν αποτελεί τυχαίο ή περιστασιακό φαινόμενο, αλλά εμπίπτει στην ίδια τη λογική της αθλητικής οικονομίας και εξυπηρετεί αποτελεσματικά τους σκοπούς της: η μετεξέλιξη των φιλάθλων σε οπαδούς είναι μια διαδικασία που υλοποιείται μέσα από τις τεχνητές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ομάδων, τη δημιουργία από τους οπαδούς συνδέσμων και τη λειτουργία του αθλητικού Τύπου, ώστε να εξασφαλιστεί και να αυξηθεί η πελατειακή βάση των αθλητικών συλλόγων.
Τέλος, η ανάπτυξη του φανατισμού είναι το ακραίο αποτέλεσμα μιας πολιτικής επιλογής που ακολουθείται για την επικέντρωση του κοινωνικού ενδιαφέροντος σε ζητήματα αθλητικού χαρακτήρα. Εκδήλωση της πολιτικής αυτής είναι η συστηματική προβολή του ποδοσφαίρου, η ένταξή του στο πλαίσιο της καθημερινής ενημέρωσης του πολίτη και η καλλιέργεια ενός δημόσιου λόγου γύρω από αθλητικά θέματα. Όταν λοιπόν σε καθημερινή βάση γίνεται λόγος για ζητήματα που ξεκινούν από τα αποτελέσματα των αγώνων και τελειώνουν στην ιδιωτική ζωή των αθλητών, είναι φυσικό το αρχικό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο, την καλαθοσφαίριση κτλ. σιγά σιγά να εξελίσσεται σε φανατική προσκόλληση σε μια ομάδα.
Κάτω από τις συνθήκες αυτές δεν δικαιούμαστε να μιλάμε για φίλαθλο πνεύμα και ευ αγωνίζεσθαι. Όλα αυτά μοιάζουν μακρινά και ξεχασμένα, η δε επίκλησή τους, αν δεν αποτελεί ιδεολογικό μέσο για τη συσκότιση της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στον αθλητισμό, δεν είναι τίποτε άλλο από αποτέλεσμα μιας ρομαντικής θεώρησης των πραγμάτων που αδυνατεί να κατανοήσει πως κάτω από την κυριαρχία των κοινωνικών ανταγωνισμών, των οικονομικών συμφερόντων και των πολιτικών σκοπιμοτήτων το αθλητικό πνεύμα έχει αρχίσει να ψυχορραγεί εδώ και πολλές δεκαετίες.


1. ΑΡΘΡΟ
-        τίτλος, που δηλώνει ή υπαινίσσεται το θέμα, διαμορφώνει το κατάλληλο υφολογικό κλίμα και προκαλεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
-        αφόρμηση από ένα γεγονός της επικαιρότητας, που χωρίς να παρουσιάζεται με ειδησεογραφική διάθεση λειτουργεί ως έναυσμα για την ανάπτυξη του προσωπικού προβληματισμού («Εύλογο προβληματισμό προκαλούν τα στοιχεία που είδαν αυτές τις μέρες το φως της δημοσιότητας για την αύξηση της ανεργίας στη χώρα μας», «Το θανατηφόρο τροχαίο που συνέβη λίγες μέρες πριν σε επαρχιακό δρόμο της περιοχής μας επαναφέρει με δραματικό τρόπο το θέμα της ασφαλούς οδήγησης που κάτω από την πίεση άλλων προβλημάτων συνηθίζουμε να λησμονούμε»).
-        αποδεικτικός χαρακτήρας της ανάπτυξης με τη χρήση λογικών κυρίως μέσων πειθούς χωρίς να αποκλείεται η επιλεκτική αξιοποίηση και άλλων τεχνικών
-        λογική διάταξη των ιδεών βάσει παραγωγικής ή επαγωγικής οργάνωσης της επιχειρηματολογίας.
-       ρύθμιση της γλωσσικής ποικιλίας με κύριο κριτήριο το θέμα, το μέσο και το αναγνωστικό, με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται πιο ζωντανό υφολογικό αποτέλεσμα που ό,τι στον δοκιμιακό λόγο.
-       ελεγχόμενη χρήση λέξεων που προδίδουν εκφορά προσωπικών απόψεων («θεωρώ», «κρίνω», «νομίζω», «εικάζω», «φρονώ», «έχω την πεποίθηση», «πιστεύω», «θαρρώ»).

 2. Η βία στους αθλητικούς χώρους
Εκτός από κάποιες υποτονικές αντιδράσεις, κανένας δεν φάνηκε να ενοχλείται στα σοβαρά. Αναφέρομαι στα πρόσφατα περιστατικά βίας, που αμαύρωσαν τα ποδοσφαιρικά γήπεδα της χώρας και αυτή την αγωνιστική Κυριακή. Αλλά όσο συνηθισμένες και αν φαντάζουν αυτές οι εικόνες, δεν παύει να επανέρχεται σταθερά στο μυαλό μας η απορία: Μα πώς είναι δυνατόν η οργανωμένη δραστηριότητα που από τα αρχαία, ακόμη, χρόνια τάχθηκε στην υπηρεσία του ανθρωπισμού, της ειρήνης και του πολιτισμού να αποτελεί σήμερα χώρο ανάπτυξης συμπεριφορών που ούτε τον ανθρωπισμό ούτε την ειρήνη ούτε τον πολιτισμό προάγουν;
Κι όμως είναι δυνατόν: αφού ο αθλητισμός δεν αποτελεί νησίδα ξεκομμένη από το κοινωνικό περιβάλλον, είναι επόμενο να επηρεάζεται από την παθογένειά του και στο πλαίσιό του να βρίσκουν έκφραση πολλές αντιφάσεις και προβλήματα κοινωνικού ή πολιτικού χαρακτήρα.
Έτσι, η έλλειψη συντροφικότητας μεταξύ είτε των αθλητών είτε των οπαδών φανερώνει τη χαλάρωση των κοινωνικών δεσμών, που έχει σημειωθεί στο μεταξύ. Στη σύγχρονη κοινωνία του ατομικισμού και της ιδιώτευσης, με εξασθενημένη τη συνείδηση της συλλογικότητας και με έντονους τους ανταγωνισμούς μεταξύ των μελών είναι εύκολο να αναπτύσσονται μορφές διάκρισης των ανθρώπων με κριτήριο τις αθλητικές ομάδες και να καλλιεργούνται σχέσεις αντιπαλότητας μεταξύ των οπαδών τους, όπως αυτές που παρακολουθήσαμε στις κερκίδες των γηπέδων.
Ας σημειώσω δε ότι η ένταξη στο σύνολο των οπαδών αποτελεί κάτι παραπάνω από μια απλή προτίμηση ομάδας. στην πραγματικότητα είναι έκφραση της ανάγκης που νιώθει ο άνθρωπος να ανήκει κάπου και της αδυναμίας του να την ικανοποιήσει μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο. Θέλω με αυτό να πω ότι για τους περισσότερους οπαδούς η ομάδα δεν είναι ένα απλό αθλητικό σωματείο: είναι αξία, σύμβολο, τρόπος ζωής και πάνω απ’ όλα παράγοντας για να δώσουν νόημα στη δική τους ζωή. Η επιθετικότητα που εκφράζουν σε βάρος των άλλων οπαδών οφείλεται στην ανάγκη τους να προστατεύσουν τις αρχές και τις αξίες πάνω στις οποίες στηρίζουν τη δική τους ύπαρξη.
Εξάλλου, υπάρχει εδώ και κάτι που είναι λίγο πολύ γνωστό σε όσους παροικούν στην αθλητική Ιερουσαλήμ. Αναφέρομαι στην αυξανόμενη εμπορευματοποίηση της αθλητικής δραστηριότητας και στην κυριαρχία των αξιών της ελεύθερης αγοράς που λειτουργούν ανταγωνιστικά απέναντι στις αξίες του αθλητικού πνεύματος. Έτσι, η μεταμόρφωση των φιλάθλων σε οπαδούς, που πραγματοποιείται μέσα από τη λειτουργία του αθλητικού Τύπου και τη δημιουργία συνδέσμων οπαδών, εξυπηρετεί την επιδίωξη των αθλητικών επιχειρήσεων να διατηρούν και να αυξάνουν την πελατειακή τους βάση.
Υπάρχει τέλος και η πολιτική διάσταση του πράγματος, που έστω και αν έχει την προέλευσή της σε εποχές αυταρχισμού συνεχίζει ακόμη και στα σημερινά δημοκρατικά καθεστώτα. Με μια σύντομη ιστορική εξέταση μπορούμε εύκολα να δούμε ότι η  ανάπτυξη του φανατισμού είναι το ακραίο αποτέλεσμα μιας πολιτικής επιλογής που ιστορικά ακολουθείται κάθε φορά που η εξουσία θέλει να στρέψει το κοινωνικό ενδιαφέρον σε ζητήματα αθλητικού χαρακτήρα. Εκδήλωση της πολιτικής αυτής είναι η συστηματική προβολή του ποδοσφαίρου, η ένταξή του στο πλαίσιο της καθημερινής ενημέρωσης του πολίτη και η καλλιέργεια ενός δημόσιου λόγου γύρω από αθλητικά θέματα. Όταν λοιπόν σε καθημερινή βάση γίνεται λόγος για ζητήματα που ξεκινούν από τα αποτελέσματα των αγώνων και τελειώνουν στην ιδιωτική ζωή των αθλητών, είναι φυσικό το αρχικό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο, την καλαθοσφαίριση κτλ. σιγά σιγά να εξελίσσεται σε φανατική προσκόλληση σε μια ομάδα.
Πώς λοιπόν να μη δέρνονται στα γήπεδα οι οπαδοί, όταν κλείνουμε σαν κοινωνία τα μάτια μπροστά στις συνθήκες που τους οδηγούν στη βία; Ας λείψει τουλάχιστον η σχετική υποκρισία και ας πάψει επιτέλους να γίνεται λόγος για φίλαθλο πνεύμα και για ευ αγωνίζεσθαι. Όλα αυτά μοιάζουν μακρινά και ξεχασμένα, η δε επίκλησή τους, αν δεν αποτελεί ιδεολογικό μέσο για τη συσκότιση της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στον αθλητισμό, δεν είναι τίποτε άλλο από αποτέλεσμα ενός ξεπερασμένου ρομαντισμού που δεν κατανοεί ότι κάτω από την κυριαρχία των κοινωνικών ανταγωνισμών, των οικονομικών συμφερόντων και των πολιτικών σκοπιμοτήτων το αθλητικό πνεύμα μάς έχει αφήσει χρόνους εδώ και πολλές δεκαετίες.


1. ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
-        προσδιορισμός του τόπου και του χρόνου της σύνταξης.
-        αναφορά στην ταυτότητα του παραλήπτη («Προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας»). 
-        εναρκτήρια προσφώνηση («Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε/Υπουργέ/Δήμαρχε/Διευθυντή/Αρχισυ­ντάκτη») και καταληκτική επιφώνηση («Με σεβασμό/Με εκτίμηση»).
-        προσδιορισμός του θέματος/της αφορμής («Η ειλημμένη απόφαση της Τουρκίας για την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων επαναφέρει στο δημόσιο προβληματισμό της χώρας μας το θέμα της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας»)..
-        δήλωση του σκοπού της σύνταξης («Παίρνω/παίρνουμε λοιπόν το θάρρος να απευθυνθούμε στο πρόσωπό σας με αυτή την επιστολή για να εκφράσουμε τον προβληματισμό μας γύρω από αυτό το θέμα»).
-        χρήση λέξεων που υπενθυμίζουν/βεβαιώνουν τον διαπροσωπικό χαρακτήρα της επικοινωνίας («γνωρίζετε βέβαια», «είναι σε όλους γνωστό το ενδιαφέρον σας για το θέμα», «παρά τις προσπάθειες που καταβάλλετε»).
-        επιλογή του αποδεικτικού υλικού και με κριτήριο την ευθύνη που φέρει ή τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο παραλήπτης της επιστολής και ο θεσμός που αυτός εκπροσωπεί.

2. Θεσσαλονίκη, 25.05.2015

Προς τον Υπουργό Πολιτισμού, Παιδείας
και Θρησκευμάτων

Αξιότιμε κ. Υπουργέ,

Παρά τις εξαγγελίες, παρά τις προσπάθειες, παρά τα μέτρα της ιθύνουσας πολιτικής ηγεσίες που εκπροσωπείτε, για μια ακόμη Κυριακή το αθλητικό πνεύμα διασύρθηκε στις κερκίδες των γηπέδων. Πληροφορούμε βέβαια από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι έχετε ήδη δρομολογήσει μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου, αλλά πιστεύω ότι ο οποιοσδήποτε σχεδιασμός πρέπει να ξεκινάει από την επισήμανση των βαθύτερων αιτιών του προβλήματος. Παίρνω λοιπόν το θάρρος να απευθυνθώ στο πρόσωπό σας με αυτή την επιστολή προκειμένου να εκφράσω τις σκέψεις μου γύρω από αυτές τις αιτίες.
Το βέβαιο είναι ότι δεν φέρει ο ίδιος ο αθλητισμός την αποκλειστική ευθύνη. Πάνω του εγγράφονται κοινωνικές αντιθέσεις και εντός του εκφράζονται κοινωνικά προβλήματα που δεν μπορούν, όπως γνωρίζετε πολύ καλύτερα από μένα, παρά να επηρεάζουν αρνητικά κάθε κοινωνική εκδήλωση, ανάμεσά τους και κάθε αθλητική δραστηριότητα.
Έτσι, η έλλειψη του φίλαθλου πνεύματος μεταξύ των οπαδών και του ευ αγωνίζεσθαι μεταξύ των αθλητών νομίζω ότι συνδέεται με τη χαλάρωση των κοινωνικών δεσμών. Σε μια κοινωνία με εξασθενημένη τη συνείδηση της συλλογικότητας και με έντονους τους ανταγωνισμούς μεταξύ των μελών είναι εύκολο να αναπτύσσονται μορφές διάκρισης των ανθρώπων με κριτήριο τις αθλητικές ομάδες και να καλλιεργούνται σχέσεις αντιπαλότητας μεταξύ των οπαδών τους.
Βλέπω άλλωστε αρκετούς συνομηλίκους μου, των τελευταίων δηλαδή τάξεων του Λυκείου, να εντάσσονται σε συνδέσμους οπαδών προκειμένου να νιώθουν ότι ανήκουν κάπου. Για τους περισσότερους δηλαδή οπαδούς η ομάδα δεν είναι ένα απλό αθλητικό σωματείο: είναι αξία, σύμβολο, τρόπος ζωής και πάνω απ’ όλα παράγοντας που δίνει νόημα στη δική τους ζωή. Η επιθετικότητα που εκφράζουν σε βάρος των άλλων οπαδών είναι αποτέλεσμα της ανάγκης τους να προστατεύσουν το σύστημα των αρχών και αξιών πάνω στο οποίο στηρίζουν τη δική τους ύπαρξη.
Από την άλλη, πιστεύω ότι είναι υποκριτικό πια να γίνεται λόγος για φίλαθλο πνεύμα σε έναν χώρο που κυριαρχείται από τις αξίες της ελεύθερης αγοράς. Ο φανατισμός ειδικά στα δημοφιλή αθλήματα συνδέεται στενά με τα συμφέροντα της αθλητικής βιομηχανίας: η μετατροπή των φιλάθλων σε οπαδούς, που πετυχαίνεται μέσα από τις τεχνητές διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ομάδων, τη δημιουργία από τους οπαδούς συνδέσμων και τη λειτουργία του αθλητικού Τύπου, είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να διατηρηθεί και να αυξηθεί η πελατειακή βάση των αθλητικών επιχειρήσεων.
Μπορεί, τέλος, αυτό που θα σημειώσω να μην τιμάει τη σύγχρονη δημοκρατία μας, αλλά υπάρχει μια πρόσθετη αιτία, που προέρχεται από την εποχή της δικτατορίας. Θεωρώ λοιπόν ότι η ανάπτυξη του φανατισμού είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής επιλογής που ξεκίνησε από τα χρόνια της χούντας και δυστυχώς συνεχίζεται ακόμη και στις σημερινές συνθήκες δημοκρατίας, προκειμένου να επικεντρωθεί το κοινωνικό ενδιαφέρον σε ζητήματα αθλητικού χαρακτήρα. Όταν λοιπόν σε καθημερινή βάση γίνεται λόγος για ζητήματα που ξεκινούν από τα αποτελέσματα των αγώνων και τελειώνουν στην ιδιωτική ζωή των αθλητών, είναι φυσικό το αρχικό ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο, την καλαθοσφαίριση κτλ. να εξελίσσεται σιγά σιγά σε φανατική προσκόλληση σε μια ομάδα.
Όλα αυτά φανερώνουν ότι το πρόβλημα που καλείστε να αντιμετωπίσετε είναι πιο σύνθετο απ’ όσο φαίνεται. Είναι βέβαια γνωστή η ανησυχία σας για τα αθλητικά πράγματα και η επιθυμία σας για την αποκατάσταση κλίματος ηρεμίας. Για να ευοδωθούν όμως αυτές οι προσπάθειες χρειάζονται βαθιές τομές όχι μόνο στον αθλητικό αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο. Και στην κατεύθυνση αυτή σημαντικό ρόλο πιστεύω ότι μπορούν να διαδραματίσουν όχι μόνο τα μέτρα που θα θεσπίσετε για την εξάλειψη της βίας από τα γήπεδα αλλά και η αξιοποίηση του εκπαιδευτικού και κάθε άλλου διαθέσιμου θεσμού.
Με σεβασμό


1. ΕΙΣΗΓΗΣΗ -  ΟΜΙΛΙΑ
-       εναρκτήρια προσφώνηση («αγαπητοί συμμαθητές», «αξιότιμοι κύριοι,-ες») και  καταληκτική αποφώνηση («σας ευχαριστώ»).
-       ευκρινής προσδιορισμός του θέματος και της θέσης στον πρόλογο,
-       δήλωση του σκοπού («Στο πολύ ενδιαφέρον αυτό θέμα επιθυμώ με την ομιλία μου να αναφερθώ»),
-       εξασφάλιση του κατάλληλου βαθμού αμεσότητας και ζωντάνιας με κριτήριο το κοινό στο οποίο απευθυνόμαστε και το μέσο/χώρο της εκφοράς του λόγου.
-        χρήση λέξεων που επιβεβαιώνουν και υποστηρίζουν την προφορική εκφορά του λόγου και τον επικοινωνιακό χαρακτήρα της περίστασης («όλοι λίγο-πολύ γνωρίζετε», «φίλοι και φίλες», «ποιος άραγε από μας θα μπορούσε να αγνοεί;», «αρκεί να λάβετε υπόψη», «αξιοποιώντας δεδομένα της εμπειρίας μας μπορούμε να»),
-       χρήση λογικών μέσων πειθούς που πλαισιώνεται και από την αξιοποίηση συναισθηματικών μέσων πειθούς (α΄ ή β΄ πληθυντικό, μεταφορά, ρητορικές ερωτήσεις).

 2. 
Αξιότιμοι κύριοι, -ες,
Αγαπητοί συμμαθητές, -τριες,

Εύλογη αμηχανία μού δημιουργεί η προσπάθεια να ερμηνεύσω τα φαινόμενα  φανατισμού και βίας που επικρατούν στους αθλητικούς χώρους. Αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν η οργανωμένη δραστηριότητα που από τα αρχαία, ακόμη, χρόνια τάχθηκε στην υπηρεσία του ανθρωπισμού, της ειρήνης και του πολιτισμού, να αποτελεί σήμερα χώρο ανάπτυξης συμπεριφορών που ούτε τον ανθρωπισμό ούτε την ειρήνη ούτε τον πολιτισμό προάγουν. Στο κρίσιμο αυτό ερώτημα επιθυμώ με την ομιλία μου να αναφερθώ.
Πρώτα απ' όλα, θα συμφωνήσουμε, θαρρώ όλοι, ότι η ευθύνη δεν μπορεί να καταλογιστεί στον ίδιο τον αθλητισμό: αφού δεν αποτελεί νησίδα ξεκομμένη από το κοινωνικό περιβάλλον, είναι επόμενο να επηρεάζεται από την παθογένειά του και στο πλαίσιό του να βρίσκουν έκφραση πολλές αντιφάσεις και προβλήματα κοινωνικού ή πολιτικού χαρακτήρα.
Έτσι, η έλλειψη σύμπνοιας και συντροφικότητας μεταξύ είτε των αθλητών είτε των οπαδών αποτυπώνει τη χαλάρωση των κοινωνικών δεσμών. Αυτό σημαίνει πως σε μια κοινωνία, όπως η δική μας, με εξασθενημένη τη συνείδηση της συλλογικότητας και με έντονους τους ανταγωνισμούς μεταξύ των μελών, είναι εύκολο να αναπτύσσονται μορφές διάκρισης των ανθρώπων με κριτήριο τις αθλητικές ομάδες και να καλλιεργούνται σχέσεις αντιπαλότητας μεταξύ των οπαδών τους.
Άλλωστε, η ένταξη στο σύνολο των οπαδών μιας ομάδας αποτελεί έκφραση της ανάγκης που νιώθει ο καθένας να ανήκει κάπου και της αδυναμίας του να την ικανοποιήσει μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο. Θέλω με αυτό να πω ότι για τους περισσότερους οπαδούς η ομάδα δεν είναι ένα απλό αθλητικό σωματείο: είναι αξία, σύμβολο, τρόπος ζωής και πάνω απ’ όλα παράγοντας νοηματοδότησης της δικής τους ζωής. Η επιθετικότητα λοιπόν που εκφράζουν σε βάρος των άλλων οπαδών είναι αποτέλεσμα της ανάγκης τους να προστατεύσουν το σύστημα των αρχών και αξιών πάνω στο οποίο στηρίζουν τη δική τους ύπαρξη.
Από εκεί και πέρα, αντιλαμβάνεστε όλοι, αγαπητοί ακροατές, ότι υπεισέρχεται και ο οικονομικός παράγοντας, αφού καμία θέση δεν μπορεί να έχει το φίλαθλο πνεύμα σε έναν χώρο που κυριαρχείται από τις αξίες της ελεύθερης αγοράς. Με άλλα λόγια, η ανάπτυξη του φανατισμού δεν αποτελεί τυχαίο φαινόμενο, αλλά υπακούει στην ίδια τη λογική της αθλητικής οικονομίας και εξυπηρετεί τους σκοπούς της: η μετεξέλιξη των φιλάθλων σε οπαδούς είναι μια διαδικασία που υλοποιείται μέσα από τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των ομάδων, τη δημιουργία από τους οπαδούς συνδέσμων και τη λειτουργία του αθλητικού τύπου, ώστε να εξασφαλιστεί και να αυξηθεί η πελατειακή βάση των αθλητικών συλλόγων.
Τέλος, η ανάπτυξη του φανατισμού είναι το ακραίο αποτέλεσμα μιας πολιτικής επιλογής που δυστυχώς ακόμη και σήμερα ακολουθείται για την επικέντρωση του κοινωνικού ενδιαφέροντος σε ζητήματα αθλητικού χαρακτήρα. Εκδήλωση της πολιτικής αυτής είναι η συστηματική προβολή του ποδοσφαίρου, η ένταξή του στο πλαίσιο της καθημερινής ενημέρωσης του πολίτη και η καλλιέργεια ενός δημόσιου λόγου γύρω από αθλητικά θέματα. Όταν λοιπόν σε καθημερινή βάση γίνεται λόγος για ζητήματα που ξεκινούν από τα αποτελέσματα των αγώνων και τελειώνουν στην ιδιωτική ζωή των αθλητών, είναι φυσικό το αρχικό μας ενδιαφέρον για το ποδόσφαιρο, την καλαθοσφαίριση κτλ. να εξελίσσεται σε φανατική προσκόλληση σε μια ομάδα.
Κάτω από τις συνθήκες αυτές δεν νομίζω ότι δικαιούμαστε να μιλάμε για φίλαθλο πνεύμα και ευ αγωνίζεσθαι. Όλα αυτά μοιάζουν μακρινά και ξεχασμένα, η δε επίκλησή τους, αν δεν αποτελεί ιδεολογικό μέσο για τη συσκότιση της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στον αθλητισμό, δεν είναι τίποτε άλλο από αποτέλεσμα μιας ρομαντικής θεώρησης των πραγμάτων που αδυνατεί να κατανοήσει πως κάτω από την κυριαρχία των κοινωνικών ανταγωνισμών, των οικονομικών συμφερόντων και των πολιτικών σκοπιμοτήτων το αθλητικό πνεύμα έχει αρχίσει, το υπογραμμίζω με έμφαση, να ψυχορραγεί εδώ και πολλές -πολλές δεκαετίες.
Σας ευχαριστώ















Τετάρτη, 4 Μαρτίου 2015

Ο πένθιμος ήχος της σιωπής


Θυμάμαι ένα κείμενο του Γιώργου Χ. Παπασωτηρίου, στην  αρχή ακόμα της κρίσης (12.12.2010). Που έλεγε για τους διανοούμενους, επικαλούμενος το παράδειγμα του μαέστρου στη Σκάλα του Μιλάνου. Ότι πρέπει να επιλέξουν μπάντα: ή με τα στρατιωτικά εμβατήρια ή με τα χάλκινα της άλλης ορχήστρας.



Πέντε χρόνια τώρα αφουγκράζομαι ήχους και το μυαλό μου κουδουνίζει από τις μελοποιήσεις των παγκάλιων στιχουργημάτων, από τα σουξέ των κομματικών γυρολόγων και από τις απομιμήσεις των καρναβαλικών αθυρόστομων του Τυρνάβου.  Αλλά έστω και κακόφωνος, παράγεται εδώ ένας ήχος. Που σημαίνει ότι κάποιος έχει το θάρρος να αναλάβει την πολιτική ευθύνη για το βασανισμό του μουσικού μας κριτηρίου. Το ερώτημά είναι τι γίνεται με την ευθύνη όσων σωπαίνουν;
Δεν ξέρω πιο βολική στάση από τη σιωπή που περιβάλλεται από το περισπούδαστο ύφος της αισθητικής απόστασης. Μιας απόστασης που είναι ικανή να ανακαλέσει την οικεία εικόνα της σοφίτας και να διεκδικήσει τις δάφνες της αφοσίωσης, προς άγραν της καλλιτεχνικής αυτοεπιβεβαίωσής της. Τις περισσότερες βέβαια φορές πρόκειται για απλές παραλλαγές του συμπαθητικού Ηγεμόνος εκ Δυτικής Λιβύης που κουτσοβόλευε την άγνοια πίσω από τη λακωνικότητά του ή ακόμη χειρότερα για ισορροπίες δημόσιων σχέσεων που έχουν έτοιμη την απάντηση στη σεφερική απορία “αλλά τα ξόρκια τ' αγαθά τις ρητορείες / σαν είναι οι ζωντανοί μακριά, τι θα τα κάνεις;”
Δεν παραβλέπω βέβαια ότι ύστερα από μια μεγάλη περίοδο ιδιωτικών περιπλοκών το θεματικό κέντρο της σύγχρονης λογοτεχνίας μετακινείται ξανά προς τον δημόσιο βίο. Όπως άλλωστε και της μουσικής. Αλλού όμως είναι το θέμα: Η ιδιότητα του λογοτέχνη ξεκομμένη από την ιδιότητά του ως σκεπτόμενου και ενεργού πολίτη διανύει τη μισή διαδρομή μέχρι τον κοινωνικό ρόλο. Ώστε το πολύ πολύ να του εξασφαλίσει καλλιτεχνικά εύσημα, αλλά δεν επαρκεί για την αναγνώρισή του ως διανοούμενου. 
Κοντά λοιπόν σε όλα τα ερείπια που σώρευσε γύρω μας η κρίση, είναι καιρός να ξεδιαλύνουν και ορισμένοι μύθοι. Όπως ο μύθος του λογοτέχνη σαν αυτοδίκαια διανοούμενου. Διαβάζω στις σελίδες κοινωνικής δικτύωσης τα υπαινικτικά υποσχόλια ορισμένων συγγραφέων για την τρέχουσα κατάσταση και σκέφτομαι πόσα ακόμη πονηρά άλλοθι θα επινοήσουμε για να διατηρήσουμε ζωντανό αυτό τον μύθο, όταν η ηχηρή σιωπή της συντριπτικής πλειοψηφίας των συγγραφέων βεβαιώνει πως όσο καλοί δεξιοτέχνες της γραφής κι αν είναι, έχουν αυτοϋποβληθεί στο είδος της στρέβλωσης που η εξειδίκευση δημιουργεί στον βιομηχανικό εργάτη και στον επαγγελματία αθλητή.
Στο μεταξύ η ορχήστρα με τα χάλκινα συνεχίζει να σιγεί.
Ελλείψει και μαέστρου και μελών.
ARTINEWS.GR