Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011

Διεκδικώντας το αυτονόητο

Είναι η ομιλία που εκφώνησε ο Ματθαίος την Κυριακή, 27.11.2011, στη Θεσσαλονίκη. Με την άδεια του ίδιου και της μητέρας του αναδημοσιεύω το κείμενο.



*************************************************

Σαν χτες το θυμάμαι. Τότε που μου διαγνώστηκε λέμφωμα hodjkin. Ήμουν δεν ήμουν 7 χρονών. Έκανα χημιοθεραπείες για 9 μήνες στο Ιπποκράτειο. Αφού τέλειωσα, άρχισα τους ελέγχους. Βγήκαν όλοι αρνητικοί.

Λίγο μετά ξεκίνησα το ποδόσφαιρο. Επί οκτώ συνεχόμενα χρόνια δεν είχα ενοχλήσεις. Η προηγούμενη ιστορία έμοιαζε να ξεθωριάζει στο μυαλό μου, έκανα πλέον μια φυσιολογική ζωή.

Κατά τη διάρκεια της ποδοσφαιρικής προετοιμασίας ένιωσα τον περασμένο Αύγουστο πόνους στο αριστερό μου γόνατο. Δεν έδωσα σημασία. Έβαζα θερμαντική και το περιέδενα με επιδέσμους. Ήθελα να τελειώνω τους αγώνες. Στα μέσα του Νοέμβρη, η κατάσταση επιδεινώθηκε κι αναγκάστηκα να ενημερώσω τους γονείς μου. Πίστεψαν, ή ακριβέστερα ήλπισαν, ότι θα ήταν κάτι ασήμαντο. Αλλά δεν ήταν.

Ο ορθοπεδικός συνέστησε εξωτερικό. Κατά προτίμηση, Λονδίνο. Από κει και πέρα, ξεκινάει η πρόσφατη Οδύσσειά μου.

Στο Λονδίνο έμαθα τι ακριβώς έχω. Λέγεται «οστεοσάρκωμα». Συνέλεξα πληροφορίες από το διαδίκτυο και από τον Έλληνα ορθοπεδικό του λονδρέζικου νοσοκομείου, που με τον καιρό έγινε φίλος και σύμμαχος στον αγώνα. Έμαθα για τα ποσοστά θνησιμότητας (1 στα 3 παιδιά) και τους τρόπους αντιμετώπισης (ακρωτηριασμός, αφαίρεση όγκου και τοποθέτηση κατασκευασμένου μοσχεύματος). Ενημερώθηκα από τον παιδογκολόγο ότι θα έπρεπε να κάνω δέκα χημιοθεραπείες πριν και άλλες τόσες μετά την εγχείρηση. Τα έβαλα κάτω και τα υπολόγισα. Από τη φύση μου αισιόδοξος, άρχισα ξανά να αισιοδοξώ. Θεωρούσα δεδομένο ότι θα γίνουν όλα όπως μου τα είπανε.

Ο συνολικός απολογισμός περιλαμβάνει είκοσι χημειοθεραπείες και τέσσερα χειρουργεία.

Το πρώτο βήμα έγινε στις 7/12/2010 με τη βιοψία στο Λονδίνο. Τέσσερις μέρες πριν από την Πρωτοχρονιά μπήκα στο χειρουργείο του Ιπποκράτειου για την τοποθέτηση του καθετήρα hickman. Από την επόμενη κιόλας μέρα άρχισα να κάνω ενυδάτωση για την πρώτη μου θεραπεία. Μπήκα στο χορό και θα χόρευα, επέλεξα λοιπόν να το διασκεδάσω.

Θυμάμαι όταν η νοσηλεύτρια έφερε το πρώτο μπουκαλάκι. Ρώτησα αν είναι βαρύ φάρμακο, αν προκαλεί στομαχικές διαταραχές (θυμόμουν από μικρός που είχα συνέχεια ανακατωσούρες). Με διαβεβαίωσε πως θα βοηθούσαν τα αντιεμετικά. Άλλωστε, στα πιο πολλά παιδιά εκεί μέσα χορηγούσαν το ίδιο φάρμακο. Έβλεπα με δέος το κίτρινο υγρό να εισέρχεται για έξι ολόκληρες ώρες από τον καθετήρα στον οργανισμό μου. Η όρεξή μου μειώθηκε, είχα μια απαίσια γεύση στο στόμα, ένιωθα στις φλέβες μου την διαφορά θερμοκρασίας από το παγωμένο φάρμακο.

Την πρώτη φορά κατάφερα να μην κάνω εμετό, αλλά τις επόμενες αρκούσε η είσοδος της νοσηλεύτριας για να αρχίσουν οι στομαχικές διαταραχές. Έτρεμα στην ιδέα, αλλά σιγά σιγά κατάφερα να ελέγχω τον εαυτό μου. Φτάνοντας στην τελευταία θεραπεία πριν από το χειρουργείο έκανα εξετάσεις. Ένιωθα τον όγκο να έχει λιώσει σχεδόν απόλυτα κι έτρεφα την ελπίδα ότι όλα θα πήγαιναν καλά στο Λονδίνο. Μια εγχείρηση ρουτίνας. Έτσι ήθελα να πιστεύω.

Οι γιατροί όμως δεν είχαν την ίδια γνώμη. Ο όγκος ήταν πολύ κοντά στην κεντρική αρτηρία, αν δεν είχε ήδη ενωθεί μαζί της. Η πρώτη περίπτωση μου έδινε μια ελπίδα να σώσω το πόδι, η δεύτερη έθετε ως προϋπόθεση να ακρωτηριάσω το πόδι για να σώσω τον εαυτό μου.

Το χειρουργείο κλείστηκε για τις 9/3/11. Με θυμάμαι την παραμονή, που ήθελα να περπατήσω στο τεράστιο πάρκο του Αγγλικού νοσοκομείου για να αισθανθώ τα πόδια μου. Προσπαθούσα να το βγάλω από τη σκέψη αλλά ήταν σφηνωμένη στο μυαλό μου: Οι πιθανότητες να φύγω με τεχνητό μέλος ήταν μεγαλύτερες.

Το επόμενο πρωί άρχισαν οι ετοιμασίες. Έβαλα την ποδιά και περίμενα τον τραυματιοφορέα, αλλά του αρνήθηκα ευγενικά να με μεταφέρει. Ήθελα να περπατήσω, κι ας ένιωθα έναν κόμπο στο στομάχι και μια διάθεση για εμετό μεγαλύτερη κι απ’ όταν έκανα χημιοθεραπείες! Όταν ξάπλωσα στο χειρουργικό κρεβάτι και μού χορηγήθηκε το αναισθητικό, όλα άλλαξαν. Μεμιάς επικράτησε σιγή, απόλυτη γαλήνη.

Έξι ολόκληρες ώρες διήρκεσε η επέμβαση κι όταν με συνέφεραν, ούτε καν μου πέρασε η ιδέα να κοιτάξω τα πόδια μου. Μου αρκούσαν τα χαμόγελα που έβλεπα.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ξανάρχισα τις χημειοθεραπείες. Κατά βάθος φοβόμουν πως το σώμα μου θα ήταν αδύναμο δεχθεί ξανά όλα αυτά τα φάρμακα, αλλά η θέλησή μου για ίαση ήταν τόσο μεγάλη που η ψυχή μου βοηθούσε και το σώμα μου. Ο χρόνος κυλούσε αντίστροφα για να γίνω καλά.... Κοιτούσα έξω από το παράθυρο και αυτό που παλιά το έβλεπα στο βάθος πλέον ήταν κοντά μου.

Στο νοσοκομείο καθόμουν περίπου μια βδομάδα για κάθε θεραπεία. Όταν όμως τα στοιχεία μου δεν ήταν καλά μπορούσα να φτάσω και τις δέκα μέρες. Θυμάμαι ότι όταν πρωτομπήκα ήμουν αντιδραστικός και απόμακρος. Έκρυβα πίκρα και παράπονο, νόμιζα ότι δε μου έδιναν την απαιτούμενη σημασία. Η σκέψη ότι είχα καρκίνο και αυτοί βρίσκονταν στον κόσμο τους καρφώθηκε στο μυαλό μου.

Με τον καιρό αντιλήφθηκα ότι προέβαλλα πάνω τους ό,τι άσχημο ένιωθα και γινόμουν άδικος μαζί τους. Όχι μόνο αυτοί, αλλά κι εγώ θα έπρεπε να τα μάθω όλα από την αρχή: να ξανοίγομαι, να εμπιστεύομαι, να ζω. Μέσα σε δύο βδομάδες νομίζω ότι άλλαξε ολοκληρωτικά η συμπεριφορά μου. Άρχισα να βγαίνω από το δωμάτιο και να συχνάζω στην αίθουσα δραστηριοτήτων, έγινα αυτό που λέμε «η ψυχή της παρέας».

Τα πρωινά όπως όλα τα υγιή παιδιά, πήγαινα σχολείο, ακριβέστερα το σχολείο ερχότανε σε μένα. Δυο φοβερές δασκάλες που εκτός από την στήριξη που μου παρείχαν στα μαθήματα, μου ’διναν ταυτόχρονα ψυχολογική βοήθεια, έτσι που στο τέλος να τις αντιμετωπίζω σαν φίλες.

Τα σαββατοκύριακα όμως ένιωθα μόνος. Μπορεί να έρχονταν εθελοντές φοιτητές που ήθελαν να κάνουν κάποια εργασία ή πρακτική για την σχολή τους, αλλά δεν ήταν αυτό που έψαχνα για το σαββατοκύριακο μου. Πέρασε αρκετός καιρός, ώσπου να το βρω. Μαζευόμασταν λοιπόν όλα τα παιδιά τα βράδια, κάναμε πάρτι καραόκε, βλέπαμε ταινίες, παίζαμε επιτραπέζια κι όταν πιο αργά έφευγαν οι γονείς και οι μεγάλοι, δεν κάναμε τίποτα, εκτός από το να γεμίζουμε το δωμάτιο με όνειρα, χαμόγελα και πείσμα για την επόμενη μέρα.... κι ήταν το πιο όμορφο, το πιο συναρπαστικό από όσα έχω κάνει εκεί μέσα.

Στις 27/7/11 έβγαλα τον καθετήρα, άφησα οριστικά το νοσοκομείο και γύρισα στο σπίτι. Τέλειωσε η Οδύσσειά μου και θαρρώ πως έγινα σοφότερος.

Αν θα τολμούσα να πυκνώσω την εμπειρία μου θα έλεγα ότι μετά από όλα αυτά έμαθα να ζω. Έμαθα να διακρίνω το αληθινό, να εκτιμώ το σημαντικό, να διακρίνω το όμορφο. Βλέπω γύρω μου τον κόσμο να τρέχει, να στεναχωριέται, να αγχώνεται και να αγωνιά για πράγματα χωρίς καμιά αξία, και με πιάνει το παράπονο. Αν πρέπει να περάσει κανείς ό,τι πέρασα εγώ, για να αντιληφθεί ότι αξίζει να διεκδικεί καθημερινά το αυτονόητο, εννοώ το δικαίωμά του να ζει, τότε θα το πω και θα το ξαναπώ και θα το ξαναπώ: η ζωή είναι ωραία και αξίζει να τη ζει κανείς και ακόμη πιο πολύ αξίζει να αγωνίζεται για να τη ζει κανείς.

Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2011

Ποιός ευχαριστεί ποιόν;



Τον έχω συναντήσει καμία δεκαριά φορές.
Πάντα Σάββατο και πάντα έξω από την είσοδο του σούπερ μάρκετ.
Αποστεωμένος, χλωμός, με τα μάτια παγωμένα κομμάτια, και το βλέμμα χαμένο, φαίνεται τριανταπεντάρης αλλά δεν πρέπει να είναι πάνω από εικοσιπέντε, κάθεται σε μια γωνιά πάνω σε κάτι κομμάτια από χαρτόνι και ψελλίζει κάποια λόγια που με το ζόρι ακούγονται. Από όσα λέει, τα πιο κατανοητά είναι τα «σας παρακαλώ».
Κάποιες φορές, προσπαθεί να βοηθήσει τίποτα γιαγιάδες να βγάλουν τα πράγματα από το καρότσι, μα αυτές φοβούνται μόλις τον βλέπουν έτσι διαλυμένο και ετοιμόρροπο και τον διώχνουν.
Αυτός τότε απλά σηκώνει τα χέρια ψηλά, τραβιέται δυο τρία βήματα πίσω και ζητάει ξέπνοα συγγνώμη.
Ξαναγυρνάει αργά στο  πόστο του και συνεχίζει να ψελλίζει τα λόγια του. Μια τραγική φιγούρα που οι περισσότερα αποφεύγουν να αφήσουν την κόρη του ματιού τους να εστιάσει πάνω του, κοιτούν από μέσα του σαν να μην υπάρχει, σαν να είναι διάφανος, ανύπαρκτος, θεωρώντας τον ήδη νεκρό, φάντασμα, ή ακόμη και μίασμα.
Κι αυτός εκεί, στα δικά του σκοτάδια, με το βλέμμα στο τσιμέντο να ψελλίζει.
Μέχρι να βγει κάποιος υπάλληλος και να τον διώξει..

Κάθε φορά του αγοράζω μια δύο σοκολάτες, πάντα σοκολάτες και ποτέ τυρόπιτες και κρουασάν, από τότε που ένας γνωστός που δούλευε στον ΟΚΑΝΑ μου είπε πως έχουν καταγραφεί θάνατοι τοξικομανών από πνιγμό, επειδή τους κόλλησε στον λαιμό φύλλο τυρόπιτας ή κρουασάν.
Αυτό –μου είχε πει- επειδή οι μύες στον λαιμό και τον φάρυγγά τους είναι εντελώς χαλαρωμένοι και δεν μπορούν να καταπιούν, με αποτέλεσμα να πνίγονται.
Του βάζω λοιπόν τις σοκολάτες στο χέρι, τον χτυπάω φιλικά στον ώμο και πριν καλά καλά καταλάβει τι έχει γίνει, παίρνω την ευημερία μου στις πλαστικές σακούλες του σούπερ μάρκετ και πάω να ζήσω αφήνοντάς τον στο χαρτόνι του.

Είχα καιρό να τον δω και τον ξαναείδα σήμερα.
Το ίδιο αδύνατος, πάλι ψέλλιζε κάποια λόγια, όρθιος αυτή την φορά, χωρίς χαρτόνια και σαν να μου φάνηκε λιγότερο χλωμός, ήταν φρεσκοξυρισμένος και με το βλέμμα λιγότερο χαμένο.
Άφησα τα πράγματα στο ταμείο και πήγα και πήρα μια μεγάλη σοκολάτα.

Βγαίνοντας με το καρότσι, του βάζω την σοκολάτα στο χέρι λέγοντας του «Έλα αδερφέ» και την ώρα που βγάζω τα πράγματα από το καρότσι, τον ακούω δίπλα μου να λέει «Σ’ ευχαριστώ πατέρα» και «κάτσε να σε βοηθήσω».

Έχω ανατριχιάσει, το παλικάρι μου βγάζει τις τελευταίες σακούλες από το καρότσι, μου τις δίνει στο χέρι και μου ξαναχαστουκίζει την ψυχή με ακόμη ένα «Σ’ ευχαριστώ πατέρα».

Το βούλωσα, πήρα την σακουλιασμένη θλίψη μου και έφυγα κοιτάζοντας τις πλάκες του πεζοδρομίου, να πάω να αγκαλιάσω τα πιτσιρίκια μου.

Πίσω μου, κόσμος έμπαινε και έβγαινε από το σούπερ μάρκετ με σακούλες και κουπόνια ευημερίας αποστρέφοντας το βλέμμα 


Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2011

Ο Λύκος Παπαδαίμων και οι αγέλες των Προθύμων

Τον καιρό εκείνο, μεγάλη διχόνοια ξέσπασε ανάμεσα στις αγέλες των λύκων που εξουσίαζαν απ’ άκρη σ’ άκρη τη στέπα της Γιολάντας. Ο αρχηγός της πράσινης αγέλης Γαπάρλυκος και μαζί του οι υπαρχηγοί Μπενίλυκος και Παγκαλιάρλυκος, διαπίστωσαν αίφνης πως τα αδύναμα- και ασυγκρίτως πολυπληθέστερα- ζώα της στέπας όχι μόνο είχαν πάψει να πιστεύουν στις ψεύτικες υποσχέσεις των θυτών τους, που τα οδηγούσαν με μαθηματική ακρίβεια προς τον αφανισμό, αλλά επιζητούσαν, με ξεχωριστή οργή και πάθος, μια σωτήρια πολυζωική εξέγερση εναντίον τους.

Τρομοκρατημένος από την ανεξέλεγκτη τροπή που έπαιρναν τα πράγματα, ο Γαπάρλυκος έπαιξε το τελευταίο του χαρτί. Εν μέσω διαγγελματικών γρυλισμών ανήγγειλε την απόφασή του να ξεπεράσει την έκρυθμη κατάσταση με έναν δραστικό τρόπο: τη διεξαγωγή δημοψοφίσματος. Σύμφωνα με αυτό, τα εκατομμύρια των υποψηφίων θηραμάτων θα αποφάσιζαν ελεύθερα αν ο βίαιος Ψόφος τους, θα ελάμβανε χώρα με την έγκριση του δικού τους Δήμου, ή άνευ αυτής.

Η αιφνιδιαστική- και συνοδευόμενη από προφανές ρίσκο- απόφαση του Γαπάρλυκου θορύβησε την τριμερή (και τρομερή) Διεθνή Συνομοσπονδία των Αγελών, η οποία τον πίεσε αφόρητα να ανακαλέσει το δημοψόφισμα και να συνεχίσει να πορεύεται βάσει του σχεδίου το οποίο η ίδια είχε επιβάλλει στις τοπικές αγέλες. Ο τρομερός Σαρκοβόρλυκος, μάλιστα, ξέσπασε βίαια, λέγοντας πως ο Γαπάρλυκος είναι τρελός και μανιοκαταθλιπτικός.

Κατόπιν των αφόρητων πιέσεων της τριμερούς, το μεν δημοψόφισμα ανεκλήθη η δε διαταγή της συνομοσπονδίας να επιτευχθεί η άμεση συναίνεση του συνόλου των αγελών, έγινε επιτέλους δεκτή από τους ηγέτες τους. Ξεχνώντας τις διαφορές τους, ο αρχηγός της γαλάζιας αγέλης Σαμαρόλυκος, ο αρχηγός της φαιάς αγέλης Καρά Ζαφέρλυκος και ο Γαπάρλυκος αποφάσισαν να παραμερίσουν τις όποιες διαφωνίες τους και να δημιουργήσουν μια ομοσπονδιακή λυκοηγεσία, στην οποία οι ίδιοι δεν θα συμμετέχουν επισήμως. Την πρόθεσή τους αυτή επικρότησε ενθουσιωδώς και η αρχηγός της μικρότερης γαλάζιας αγέλης, Ντορολύκαινα.

Έμπειροι στις λυκοφιλίες, οι τρεις πρώτοι ηγέτες επιδόθηκαν επί μακρόν σε πυρετώδεις διαβουλεύσεις, στις οποίες επρότειναν πλήθος ηγετών, μεταξύ των οποίων και τα ηλικιωμένα λυκόπουλα Πετσάλυκος και Κακλαμάνλυκος. Τελικώς προέκυψε συμφωνία για τη δημιουργία συλλογικής λυκοδιοίκησης, με τη συμμετοχή δοκιμασμένων στελεχών της πράσινης αγέλης αλλά και ταλαντούχων ηγετών των άλλων δυο, όπως ο Αβραμόλυκος, ο Δημόλυκος, ο Αδωνόλυκος και ο Βοριδόλυκος. Επικεφαλής διοικητής- σωτήρ της Ομοσπονδίας ορίστηκε εν τέλει ένας διακεκριμένος αγελαίος, ο διαβόητος Λύκος Παπαδαίμων. Το επιχείρημα πάνω στο οποίο βασίστηκε η επιλογή αυτή ήταν ότι ο Παπαδαίμων ανήκε στη θρυλική ράτσα των τραπεζόλυκων, οι ατσάλινοι τραπεζίτες της οδοντοστοιχίας των οποίων θα ενίσχυαν με ιδανικό τρόπο τους κοπτήρες των υπόλοιπων μελών των αγελών, στην πρωτοφανώς βουλημική εποποιία τους. Αρκεί, φυσικά, να κατάφερναν να κρατήσουν το εξεγερμένο πλήθος των θυραμάτων υπό έλεγχο. Πράγμα δύσκολο, παρά τις δηλώσεις του αισιόδοξου Παγκαριάρλυκου, που διαβεβαίωνε σε όλους τους τόνους πως μετά τη συμφωνία των αγελών, «μαζί θα τους φάμε».


Νίκος Κουνενής, kounenik@yahoo.gr

Τρίτη, 22 Νοεμβρίου 2011

Δεν έχουν backspace



Ξέπνοο κι απέλπιδο το χνώτο
ξεφυσά κάτι θολές ίριδες στο τζάμι,
μισής εισπνοής το αποτέλεσμα
Κρεμάει τις λέξεις ξεκοιλιασμένα γλωσσικά σφαχτάρια
σε αταίριαστα τσιγκέλια, με βιαστικές κινήσεις
λίμνη από κάτω έρπουνε οι ματωμένες έννοιες
και το περιεχόμενό τους
και οι πιο ματωμένες παραδοχές μαζί ένα κουβάρι
μια απελπισμένη φαντασίωση -πέντε ευρώ το πακέτο,
πως τουλάχιστον κάτι από ψυχή ακόμη σώθηκε

Αυτό μονάχα έχω και μια κούφια στάλα παγωμένο χρόνο
να την γεμίσω μ’ ότι χωρέσει κι ότι προλαβαίνω,
πριν νικήσει ξανά η νομοτέλεια του βάρους,
ιριδίζοντας κάλπικες καλειδοσκοπικές ελπίδες και εξόδους
μ’ όλες τις φωτεινότητες του μαύρου και του ουρανίσιου
σε εγρήγορση
σαν την ομορφιά της ματαιότητας
 
Μιαν άκρη ενός Μίτου παίζω διαρκώς στα χέρια μου,
να ξεμπλέξω τα ατάραχα και τα πάντα ασαφή και μέσα στα γνωστά τους πλαίσια
κι ας είναι σκοτάδι,
πάντα ήταν άλλωστε,
κι ο ήλιος εκεί,
να μας τυραννάει
ο αρχέγονος αμνιακός σάκος
που τον τραβάνε σκυλιά οι ανάγκες, αιώνες τώρα
με τα υγρά ξεραμένα σε κόμπους πηχτού αίματος
του λώρου, του Λόγου και του α-λόγου
πλήρους νοηματοδότησης αλλά άνευ νοήματος
σαν την απελευθέρωση της πρόκλησης από τη ντόπα του Αυτόνομου
Να η ρωγμή του χρόνου,
και να ο χρόνος σου ρωγμή
άσκαστη οβίδα στο χαράκωμα του χρέους της Ηθικής·
να είσαι βαθιά ανήθικος πριν χρειαστεί να γίνεις

Ξέφτια παβλοφικών σκέψεων κρέμονται άχυρα και μαστιγώνουν αέρα,
το τσιμπλιασμένο τρίτο μάτι κάνει αντεστραμμένες προβολές,
πως έχω ακόμη μια επανάσταση να κάνω που δεν έχουν κάνει άλλοι,
πως έχω δεσμευτεί στην υποβόσκουσα ανάγκη
να δημιουργήσω λέει μια πέμπτη διάσταση και μια έβδομη αίσθηση,
βλέπεις,
έχω κι εγώ τα χρόνια προβλήματα του τι κατέχω και τι με κατέχει.
Κι όχι, δεν είναι απαραίτητα το ίδιο,
τουλάχιστον όχι πάντοτε
και σίγουρα όχι τις Κυριακές

Υποχρεώσεις, ευθύνες και καθήκοντα έχω,
κι ο ήλιος με καίει Νοέμβρη μήνα,
μοιάζει με τιμωρία που μου λείπουν τα έλατα του Αυγούστου
κι αν νοιώθω τα πόδια μου στο ποτάμι, τους κροτάφους μου τους σφηνώνω στα σύννεφα

Έχω μια γεύση από πραλίνα στα ακρόχειλα
μια αίσθηση αγκαλιάς, έτσι, στο χάσιμο
κι ένα χάδι στο μυαλό ν΄ αντέξω,
με κάτι ξεβαμμένα, παλιά και στεγνωμένα χρώματα της αθωότητας,
να φτιάξω σπίρτο και προσάναμμα,
να κάψω καράβια για να ‘χω απόθεμα από στάχτες και κάρβουνα,
να ταΐζω την πείνα μας
και ν΄ αδειάσω τα άδεια κύπελλα καφέ από το μπαλκόνι
με θέα ενός άρρωστου Ουρανού και μιάς θλιμμένης γκριμάτσας
κι όσα δηλαδή δανειστήκαμε για την φωτογράφηση
έχω να τα βάλω κι εκείνα πίσω στα κουτιά τους

Τελευταία χάνω έδαφος διαρκώς κι απέχω,
κι όλο πίσω μένω αλλά φόβο δεν έχω,
τρέχω,
κατέχω,
απέχω,
αντέχω           

Σιωπηλό αγώγι από καντάρια ματαιοδοξίας
και ακόμη συσκευασμένες αλλά ληγμένες
δόσεις ευτυχίας για κουβάλημα,
σε πάκα προσφοράς –συμφέρει το οικογενειακό μέγεθος,
φορτία ολόκληρα από δαύτα
να τα αμπαλάρω δωδεκάδες και να τα περάσω απέναντι,
αφού κανένας δεν καταδέχεται να τα κοιτά
κι ούτε που τα βλέπει
όσο κι αν μένει τ’ άδικο στην προβλήτα
να κάνει πιάτσα,
να μετράει μπάρκα και πνιγμούς πνιγμένων,
ο κόσμος δίπλα την δουλειά του

Αφημένα στον ντόκο της συνείδησης τα βρήκα όλα ετούτα κι άλλα ακόμη,
τα στοίβαξα
κι εκεί τα έχω
να μουλιάζουν αλμύρα κι ιστορίες
αφρών που ήταν κάποτε κύματα,
δίπλα κολλητά στα συρματοπλέγματα της τρέλας
να ακουμπούν πάνω τους, λοξά και μονόπατα
από ένοχη ντροπή,
να στηρίζονται και να μην πέφτουν
κι αυτά όλο και να σπρώχνουν έξω από τα πλαίσια,
αργά και βασανιστικά,
σαν την ζωή σε αναστολή
τα από την αρχή του Χρόνου συγγνωστά,
που δεν αλλάζουν με την κατάργηση των ρολογιών

Φιδοτόμαρα ανθρωπίλας κι αρχαία κόκαλα γεμάτο το δωμάτιο,
απίστευτοι συνδυασμοί χρωμάτων και μεγεθών
κι όλα ταιριαστά,
όλα σου λέω, όλα,
με το καθημερινό μαύρο ρούχο
και το ντυμένο με μαύρο βλέμμα,
λοξό κι αυτό -πως αλλιώς;
εκείνο το βλέμμα, που για να μην χάνεται ο έλεγχος
στη συνειδητότητα της στιγμής,
επιλέγει να μυρίζει μη αλκοολούχα αλκοόλη,
το βασικό υλικό των βαρειών ποτών
και των ελαφρών συνειδήσεων
Στοχασμοί on the rocks, πάρε κόσμε

Έχω, και τι δεν έχω…

Να ας πούμε, έχω άλλη μια σελίδα να γεμίσω
κι έπειτα ακόμη μια

Με τις ζωές δυσκολεύομαι όμως.
Δεν έχουν backspace

Κυριακή, 20 Νοεμβρίου 2011

Πρόσκληση

Το βιβλιοπωλείο IANOS και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ σας προσκαλούν στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του Νίκου Κουνενή:

ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Σάτιρα ηθών και θεσμών

τη Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2011, στις 6 μ.μ., στο βιβλιοπωλείο IANOS (Σταδίου 24, Αθήνα).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν

  • ο Κώστας Βούλγαρης, συγγραφέας,
  • ο Γιάννης Κιμπουρόπουλος, δημοσιογράφος
  • ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου, δημοσιογράφος,
  • και ο συγγραφέας.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Σατιρικό, πολιτικό δοκίμιο όπου το επικαιρικό διασταυρώνεται με το διαχρονικό και η ειρωνική πένα του συγγραφέα «πυροβολεί» τις ζοφερές συντεταγμένες της πολιτικής πραγματικότητας των καιρών μας (δικομματισμός, οικογενειοκρατία, ΜΜΕ, διαπλοκή, χρέος κτλ.).

ΤΙ ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ

newkoynenis2011Το βιβλίο είναι όντως σάτιρα, «ηθών και θεσμών», όπως αυτοσυστήνεται, αλλά συνεχώς έχεις την αίσθηση πως το άγος της κρίσης ανεβαίνει, ανεβαίνει σαν αίσθηση ασφυκτική, βαραίνοντας και τη σάτιρα, καθορίζοντας την ίδια την αναγνωστική σχέση, βαραίνοντας και το βιβλίο στα χέρια σου. Με αυτή την έννοια, πρόκειται για ένα βιβλίο της εποχής μας, της ιστορικής στιγμής που ζούμε, ένα βιβλίο-παιδί της κρίσης. […]
Το βιβλίο του Κουνενή είναι ένα κομμάτι του εαυτού μας, είναι δικό μας παιδί. Και δικό μας, σημερινό «στέκι», όχι μόνο για τις ώρες που διαρκεί η ανάγνωσή του, αλλά και για τις ώρες και μέρες και μήνες και χρόνια που μας περιμένουν. Ένα σημείο συνάντησης, και ταυτόχρονα εφαλτήριο, για τα δύσκολα που έρχονται.

Κώστας Βούλγαρης, Η ΑΥΓΗ της Κυριακής

Πρόκειται για έργο που εκπληρώνει τον στόχο της σάτιρας, ενώ ταυτόχρονα καταφέρνει και ευρύτερη στόχευση. Αποτελεί μια βαθιά και συστηματική ανάλυση της σημερινής πολιτικής και οικονομικής συνθήκης, τόσο της Ελλάδας όσο και της δυτικής κοινωνίας εν γένει. Ο Κουνενής βασίζεται στο σπάνιο συγγραφικό του ταλέντο στη σάτιρα. Αξιοποιεί τις εξειδικευμένες γνώσεις του στα οικονομικά, γνώσεις βάσης αλλά και της σύγχρονης συζήτησης και θεωρίας τους. Επιστρατεύει την πολιτική του ιδεολογία (υπήρχε μόνο εν σπέρματι στα προηγούμενα έργα του). Στέκεται με σκωπτική διάθεση απέναντι στην επείγουσα συνθήκη που επικρατεί και επιχειρεί ανάλυση και ερμηνεία της. […]

Το αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο το οποίο πρέπει να διαβαστεί επειγόντως. Αξίζει όσο εκατοντάδες άρθρα και βαρετές ομιλίες που βρίθουν δυσνόητους οικονομικούς όρους, με τα οποία μας έχουν βομβαρδίσει τελευταία αυτάρεσκοι κι αυτεπάγγελτοι σωτήρες-ακτιβιστές-οικονομολόγοι-μιντιοκάπηλοι, εκμεταλλευόμενοι το οικονομιστικό κλίμα της εποχής. Ο λόγος είναι απλός: ο Κουνενής, γνήσια φιλοσοφίζων εν προκειμένω, επιλέγει γενναία να επικαλεστεί όχι την εξειδικευμένη γνώση αλλά την κοινή λογική.

Νίκος Βλαντής, bookspottings.blogspot.com


Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2011

Επετειακή κατάθλιψη

Όσο πλησιάζει η μέρα, με πιάνουν για τα καλά οι μαύρες μου. Μεγάλωσα τη δεκαετία του '80, τότε που πλιατσικολογούσαν ιδεολογικά στο νεκρό κουφάρι του Πολυτεχνείου. Θέλοντας και μη, ενέδωσα συναισθηματικά.
Στην εξέγερση του '73 έβλεπα μια τρόπον τινά δικαίωση. Τη δικαίωση ενός λαού που ύστερα από τρεις συναπτές δεκαετίες με το πρόσωπο στον τοίχο, κατά τη γνωστή συλλογή του Σαχτούρη, έπαιρνε ανάσες, έψαχνε ουρανό, χάραζε οράματα.
Το τι έγινε μετά, είναι λίγο πολύ γνωστό. Το περιέγραψε άκρως προφητικά στο "ψαράκι της γυάλας" ο Χάκκας. Τι είπε η γνωστή Μαρία, η τότε εκφωνήτρια; Έχω και παιδιά. Λες κι οι άλλοι δεν είχαν.
Αλλά μέρα είναι θα περάσει. Με τη συνήθη ψιλοκατάθλιψη και με μια πρωτόγνωρη ζαλούρα. Ναι, αυτή η επέτειος στροβιλίζεται ανάμεσα σε αντιφάσεις, που μου προκαλούν ίλιγγο.
Νοσταλγοί της επταετίας σε κυβερνητικούς θώκους, πρωτεργάτες της εξέγερσης χρεοκοπημένοι πολιτικοί και τα ίδια αιτήματα να επανέρχονται ξανά και ξανά, σαν να μην πέρασε μια μέρα.



Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2011

Μ' αφορμή ένα κείμενο

Συχνά πυκνά ξαναγυρνώ στα κείμενά του. Σύντομα σχόλια για την επικαιρότητα που συναρμόζουν την κριτική εμβρίθεια με την ιδεολογική συνέπεια και παντρεύουν τον θεωρητικό λόγο με το επικαιρικό συμβάν.
Στην αντίληψή μου, το ιστολόγιό του αποτελεί μια ιδεολογική όαση στη διαδικτυακή ξηρασία κι οι γραφές του ένα ιδεολογικό οχυρό μπροστά στις επ' αμοιβή πένες.

Είναι από μόνος του μια σχολή. Αλλά μια σχολή χωρίς μαθητές.
Εξηγούμαι: λιγοστεύουν οι παλιοί οργανικοί διανοούμενοι της δημοσιογραφίας και δεν έχω υπόψη μου κανέναν νέο.

Κυριακή, 13 Νοεμβρίου 2011

Φιγούρα της θλίψης



Δίχως θεατές παίζονται όλα,
σαν την εξαϋλωμένη παρουσία έξω από την κλειστή λαχαναγορά,
Παρασκευή βράδυ,
μονάχος,
παραγωγός, πρωταγωνιστής και θεατής ταυτόχρονα
μ’ αέρα κρύο να περνάει μέσα από τις τρύπες της ζακέτας στα μανίκια,
με ένα τίποτα κολλημένο πάνω του
να σέρνει το καρότσι αχθοφόρου,
ισορροπώντας το
στην μια ρόδα και την άλλη απούσα, μάλλον από πάντα
ενώ οι λακκούβες του δρόμου τον χλευάζουν
που δεν μπορούσε να τις αποφύγει,
τι ρουφιάνες κι αυτές,
ούτε που τραβήχτηκαν λιγάκι

Από απόψε, η θλίψη είναι φιγούρα αχθοφόρου χωρίς πρόσωπο,
με μια ρόδα λιγότερη
στις μισονύχτες αστικής Παρασκευής
που φυσάει αιτίες και σιωπή

Αυλαία

Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2011

Για τον Μ.

Να βάλω κι Άσιμο στη γιορτή του Πολυτεχνείου, μου πρότεινε. Τον κοίταξα με συγκατάβαση. Και πού τον ξέρεις εσύ τον Άσιμο; Χαμήλωσε τα μάτια. Μια σεμνή γλυκύτητα προσωποποιημένη. Όχι μόνο τον γνώριζε, αλλά απ' ό,τι φαίνεται ήξερε πολύ περισσότερα από τα γνωστά εμπορικά, που είχα εγώ υπόψη μου.
Με ξανάπιασε, ύστερα από κάποιες μέρες. Να τον βοηθήσω, λέει, σε μια ομιλία που θα εκφωνήσει. Υπέθεσα ότι πρόκειται για μια από τις βαρετές εκδηλώσεις των εδώ πολιτιστικών συλλόγων. Η χαρά δηλαδή της κοινοτοπίας, κουκουλωμένη από πολλές επιστρώσεις αισθητικής μετριότητας και ιδεολογικής συντήρησης.

"Διεκδικώντας το αυτονόητο" ο τίτλος της ομιλίας του, εναλλακτικά σκέφτηκε το "Οι χημικές μου νύχτες και τα ανήσυχα ξημερώματα". Θα την εκφωνήσει, τελικά, στο Αριστοτέλειο, σε ιατρική εκδήλωση.
Και χθες αργά το βράδυ που μου τηλεφώνησε, έμεινα να τον ακούω κοκαλωμένος, ίσα που κρατιόμουνα.

Παιδικός καρκίνος, το θέμα του.
Εδώ και οχτώ χρόνια, έχει που υποφέρει. Από εξέταση σε εξέταση, από χημιοθεραπεία σε επέμβαση, από νοσοκομείο σε νοσοκομείο, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Με μια σεμνή γλυκύτητα προσωποποιημένη, εντός της οποίας ξαναβρίσκω όλους τους χαμένους λόγους για τους οποίους θα έπρεπε να νιώθει κανείς περήφανος για την ανθρώπινη φυλή.

Δευτέρα, 7 Νοεμβρίου 2011

Το τέλος της μεταπολίτευσης

Ούτε που θυμάμαι πόσες φορές το άκουσα μέχρι τώρα. Από την πρώτη ακόμη εκλογή του ΠΑΣΟΚ ως την τελευταία, το τέλος της μεταπολίτευσης συνέχεια έρχεται χωρίς ποτέ να έρθει. Διακαείς πόθοι και φρούδες ελπίδες των εκάστοτε πρωθυπουργών που πολύ θα ήθελαν να επισφραγίσουν με την εκλογή τους το οριστικό διαζύγιο του τόπου από το βαλκανικό, από το τριτοκοσμικό παρελθόν της βασιλείας, της στρατοκρατίας, της πολιτικής και κοινωνικής υπανάπτυξης.

Αλλά ό,τι τώρα συμβαίνει πιστεύω ότι, τελικά, σηματοδοτεί με τον πιο κραυγαλέο τρόπο το τέλος της μεταπολίτευσης. Θέλω να πω το τέλος μιας ορισμένης πολιτικής που χαράχτηκε με προεξάρχοντα τον Α. Παπανδρέου και πιστούς μιμητές όλους τους διεκδικητές ή νομείς της πρωθυπουργίας ένθεν κακείθεν, με κύριο γνώρισμα τη συνεχή καλλιέργεια των δημοκρατικών ψευδαισθήσεων της συμμετοχής, της δικαιοσύνης και της ισότητας.

Ό,τι ζούμε είναι από μόνο του το αποκορύφωμα μιας τέτοιας ψευδαίσθησης: οι υπαίτιοι της κρίσης που αυτοανακηρύσσονται ως εθνικοί σωτήρες. Από δω και πέρα, ο κύκλος κλείνει οριστικά.

Περνάμε πια και σε πολιτική κλίμακα στο κάτω μέρος της ιστορικής σπείρας. Στο εξής η πολιτική δίχως τις ιδεολογικές ψευδαισθήσεις της αστικής τάξης θα ασκείται με τον διαχειριστικό κυνισμό των άνωθεν επιβαλλόμενων εκβιασμών, των άνωθεν υποδεικνυόμενων μονοδρόμων.

Στην κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας πυκνώνεται ένα τέτοιο πολιτικό διακύβευμα.

Εναπόκειται στο λαό η αξιολόγησή του.

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2011

Ιανός

Την Τετάρτη το βράδυ με ύφος μικρού βοναπάρτη δήλωνε στις Κάννες ότι το δημοψήφισμα θα γίνει, αγνοώντας την εθνική ταπείνωση που μόλις είχε προκαλέσει, καθώς οι Μέρκελ-Σαρκοζί με σκαιότατο τρόπο και προσβάλλοντας την εθνική μας κυριαρχία και αξιοπρέπεια έθεταν το δίλημμα «ναι ή όχι στο ευρώ»! Την επομένη, ο ίδιος, με ύφος εσταυρωμένου, ταπεινότητα και μειλίχιο λόγο παρουσίαζε τον πετροβολημένο ήρωα-εαυτό του, ενώ συγχρόνως κολάκευε τους «ηρωικούς» βουλευτές του ΠΑΣΟΚ. Καμία σχέση με τη θεατρικότητα της προηγούμενης συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής ομάδας του κυβερνώντος κόμματος όπου παρουσίαζε χωρίς καμία προηγούμενη διαβούλευση την απόφασή του για την προσφυγή σε δημοψήφισμα. Τώρα, άλλαξε και πάλι τη μάσκα του βοναπαρτισμού, φορώντας εκείνη του δημοκρατικού ελιτισμού για να απευθυνθεί στο πολιτικό προσωπικό του ΠΑΣΟΚ και στον ελληνικό λαό ως αφαίρεση, καθώς διακρίνει εκείνους που διαμαρτύρονται στους δρόμους και στις πλατείες και εκείνους οι οποίοι την 28η Οκτωβρίου παρέλασαν την οργή τους και την περιφρόνησή τους απέναντι σε ό,τι συμβολίζει το σεσηπός σώμα της κυβερνώσας εξουσίας. Για να καταστεί έκδηλο ότι δεν καταλαβαίνει τίποτα από τις οδύνες των εργαζομένων, των συνταξιούχων και των ανέργων. Δεν κατάλαβε τίποτα από το πελατειακό κράτος που υποστηρίζει ότι διέλυσε και το οποίο δίκην κλάκας τόλμησε να τον χειροκροτήσει χθες στην αίθουσα της Γερουσίας. Δεν αντελήφθη, αυτός που επαίρονταν και πάλι χθες, ότι έβγαλε τη χώρα από την κρίση, τη διαρκή διάλυση της ζωής ανθρώπων και οικογενειών, το ξέφτισμα του ιστού της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας. Αυτός που έφερε για μία ακόμη φορά την Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού, δεν τόλμησε να αρθρώσει ούτε ένα Mea Culpa. Μόνο ψεύδη, μόνο άγνοια, μόνο επικοινωνιακά τρικ και γάντζωμα από την καρέκλα της εξουσίας. Αυτός που είπε ότι το «κούρεμα» των 100 δις ευρώ «ισοδυναμεί με δίκαιη κατανομή των βαρών» είναι ένας επηρμένος ευήθης και γι’ αυτό επικίνδυνος. Αυτός που πήγε να περιγελάσει τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, αυτός που είπε ότι οι οργισμένοι πολίτες της 28ης Οκτωβρίου «μας έκαναν περίγελους στην ευρωζώνη και γενικώς» δεν έχει συναίσθηση των πραγμάτων, δεν έχει αυτογνωσία, δεν έχει αντιληπτική δυνατότητα, δεν μπορεί να δει τον εαυτό του στον καθρέπτη γι’ αυτό δεν γνωρίζει τι σημαίνει αυτοκριτική. Αυτός ο άνθρωπος είναι αμετανόητος και επικίνδυνος καθώς είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει τη χώρα στο γκρεμό.

Όμως είναι σαφές ότι δεν είναι μόνος του. Υπάρχουν αυτοί που τον στήριξαν, τον ψήφισαν, τον πίστεψαν. Είναι το πολιτικό κατεστημένο το οποίο καταγγέλλει τώρα ο ευεργετηθείς απ’ αυτό. Είναι όσοι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και οι «πρόθυμοι» που ψήφισαν το Μνημόνιο και όλα τα βάρβαρα μέτρα εναντίον των Ελλήνων πολιτών. Είναι αυτοί που λεονταρίζουν και στη συνέχεια ψηφίζουν. Η ίδια παράσταση φαίνεται να δόθηκε και χθες, όταν η πτώση διαφαινόταν βέβαιη. Αλλά σήμερα κάνουν ότι μπορούν για να κερδίσουν πολιτικό χρόνο, για να κρατηθούν όσο περισσότερο χρόνο στην κυβερνητική εξουσία. Γιατί αυτό τους ενδιαφέρει. Αυτός είναι ο στόχος τους: Η νομή της εξουσίας, ακόμη και την ώρα που ο ελληνικός λαός πένεται και η εθνική κυριαρχία της Ελλάδας κινδυνεύει.
Γιώργος Χ. Παπασωτηρίου, http://gpapaso.blogspot.com/

Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2011

Πωλείται δεκαχίλιαρο



...σε άριστη κατάσταση, 2 τεμάχια προς 500 € έκαστο και 1 τεμάχιο σε καλή κατάσταση προς 350 €.
Ακόμη, 6 πεντοχίλιαρα σε άριστη κατάσταση, προς 240 € έκαστο.
Όλα μαζί σε τιμή πακέτο 2.300 €
Τιμή συζητήσιμη.

Επίσης ένα χρυσό δόντι (γομφίος) 14 καρατίων, μεταχειρισμένο αλλά σε πολύ καλή κατάσταση, προς 150 €.

Δεκτά μόνο μετρητά.

Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2011

Κάτι κουρασμένα παλικάρια

Ό,τι παρατηρώ στον Παπανδρέου μού θυμίζει τις τελευταίες μέρες της πρωθυπουργίας του Καραμανλή. Τέτοιο ξεφούσκωμα, τέτοια διάψευση, τέτοια ανεπάρκεια δεν τη θυμάμαι στην περίπτωση του Ράλλη (ακόμη και με την δυσθεώρητη εκλογική διαφορά του '81), ούτε του μπαμπά-Παπανδρέου (ακόμη και την εποχή του ειδικού δικαστηρίου), ούτε του Μητσοτάκη (ακόμη και όταν τον έριχνε ο Σαμαράς) ούτε του Σημίτη (ακόμη και τη στιγμή που έδινε το δαχτυλίδι). Μόνο του πρώην.
Υπάρχει μια ολοφάνερη σύνδεση ανάμεσά τους, πέρα από τη διαπιστωμένη ανικανότητα. Και στους δυο η απόσταση ανάμεσα στο επικοινωνιακό φαίνεσθαι και στο πολιτικό είναι καλύφθηκε γρήγορα, πολύ γρήγορα. Τόσο γρήγορα που μέσα σε λίγες μέρες ανατράπηκε η τηλεοπτική τους εικόνα και ξέβαψαν τα θεσμικά τους ψιμύθια, για να φανεί το πρόσωπό τους όπως ακριβώς είναι: σκαμμένο από τις ρυτίδες, απαισιόδοξο, αδύναμο και ηττημένο.
Αλλά το πολιτικό πρόβλημα του τόπου δεν νομίζω ότι είναι ακριβώς εκεί. Τώρα που ακόμη και το ΜEGA-SKY αποφάσισαν να στραφούν εναντίον του Παπανδρέου, τώρα που οι ακροδεξιές συνωμοσιολογικές θεωρίες δίνουν και παίρνουν στο διαδίκτυο, υπάρχει ορατός ο κίνδυνος της συγκάλυψης και της μετάθεσης των ευθυνών. Στο πρόσωπο του Παπανδρέου το αμαρτωλό πολιτικό σύστημα ξεπλένει τις ενοχές του, όπως ακριβώς έπραξε στην περίπτωση του Καραμανλή. Κι όπως ο Παπανδρέου ήρθε για να μας σώσει από τον Καραμανλή, έτσι και ο Σαμαράς ετοιμάζεται να έρθει για να μας σώσει από τον Παπανδρέου. Ό,τι θα ορίσουν οι επικείμενες εκλογές δεν είναι η ελπίδα της λύσης αλλά οι όροι για την αναπαραγωγή του προβλήματος.
Κι όμως θα μπορούσε να υπάρξει λύση, αν αξιοποιούνταν θεωρητικά, ιδεολογικά και κοινωνικά η πολιτική υπεραξία που παρήγαγε ο λαός το τελευταίο διάστημα. Αλλά με το ΚΚΕ να αυταρέσκεται με το δημοσκοπικό 10% και να αλληθωρίζει στην ηρωική εποχή του Ζαχαριάδη, τον ΣΥΡΙΖΑ να πορεύεται σπαρασσόμενος με κουκουλωμένα τα προβλήματα και τη Δημοκρατική Αριστερά να απολαμβάνει το ρόλο της σαν μαξιλαράκι για κάθε πικραμένο του ΠΑΣΟΚ δεν τρέφω καμία ελπίδα.